{"id":11604,"date":"2021-10-24T18:09:54","date_gmt":"2021-10-24T17:09:54","guid":{"rendered":"https:\/\/voranews.al\/?p=11604"},"modified":"2021-10-24T18:09:58","modified_gmt":"2021-10-24T17:09:58","slug":"shansi-per-shqiperine-prodhimi-qe-mund-te-nxitet-nga-kriza-e-cmimeve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/voranews.al\/?p=11604","title":{"rendered":"Shansi p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, prodhimi q\u00eb mund t\u00eb nxitet nga kriza e \u00e7mimeve"},"content":{"rendered":"\n<p>Vala e rritjes s\u00eb \u00e7mimeve n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr mallrat dhe sh\u00ebrbimet, n\u00eb nivelet m\u00eb t\u00eb larta n\u00eb 15 vjet, mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si nxitje n\u00eb zgjerimin e prodhimit vendas. P\u00ebrpjekjet e para kan\u00eb nisur n\u00eb prodhimin e inputeve bujq\u00ebsore, teksa zinxhiri po mb\u00ebshtetet nga rritja e numrit t\u00eb ofi\u00e7inave q\u00eb prodhojn\u00eb makineri dhe pajisje p\u00ebr fabrikat. Kriza e \u00e7mimeve t\u00eb larta mund t\u00eb nxis\u00eb prodhimin n\u00eb industrin\u00eb kimike, n\u00eb prodhimin e detergjent\u00ebve, plehrave kimike, ushqimeve p\u00ebr bag\u00ebtin\u00eb, t\u00eb cilat nuk k\u00ebrkojn\u00eb shum\u00eb investime dhe at\u00ebsi n\u00eb burime njer\u00ebzore. Pajisjet dhe makinerit\u00eb mjek\u00ebsore, nj\u00eb perspektiv\u00eb e re<\/p>\n\n\n\n<p>Rritja e fort\u00eb e \u00e7mimeve, q\u00eb ka p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00ebherazi mallrat dhe sh\u00ebrbimet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb v\u00ebr\u00eb n\u00eb l\u00ebvizje zinxhir\u00ebt e prodhimit n\u00eb vendin ton\u00eb. Modeli i ekonomis\u00eb, i bazuar n\u00eb konsum dhe import, do t\u00eb detyroj\u00eb konsumatorin shqiptar t\u00eb paguaj\u00eb rritjen e \u00e7mimeve me origjin\u00eb t\u00eb larg\u00ebt pa asnj\u00eb barrier\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Por n\u00eb disa sektor\u00eb si agroindustria, bujq\u00ebsia dhe energjia, rritja e \u00e7mimeve mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si nxitje e m\u00ebtejshme p\u00ebr prodhim. Edhe pse \u00e7mimet e l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb para jan\u00eb rritur n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, Shqip\u00ebria mund t\u00eb shfryt\u00ebzoj\u00eb disa mund\u00ebsi q\u00eb ofron tregu vendas, ku hap\u00ebsirat p\u00ebr manovra jan\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, ku mjaftojn\u00eb vullneti dhe disa ide.<\/p>\n\n\n\n<p>Sektori i bujq\u00ebsis\u00eb dhe agrop\u00ebrpunimi paraqet potencialin m\u00eb t\u00eb madh, si dhe energjia elektrike, n\u00ebp\u00ebrmjet shfryt\u00ebzimit t\u00eb energjis\u00eb diellore. E ashtuquajtura rritje e \u00e7mimeve n\u00eb Shqip\u00ebri udh\u00ebhiqet nga ushqimet dhe kryesisht nga disa artikuj q\u00eb prodhohen n\u00eb vend. P\u00ebr shembull, n\u00eb muajin gusht, \u00e7mimet sh\u00ebnuan rritje t\u00eb p\u00ebrgjithshme prej 2.4%, nga 1.3% q\u00eb ishte ky ndryshim n\u00eb gushtin e vitit 2020.<\/p>\n\n\n\n<p>Grupi i ushqimeve kontribuoi me 66.6% t\u00eb rritjes, \u00e7mimet e naft\u00ebs ishin kontribuuesi i dyt\u00eb m\u00eb i madh, nd\u00ebrsa grupet e tjera pat\u00ebn ndikim m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt. Ushqimet kan\u00eb ndikim t\u00eb lart\u00eb te \u00e7mimet, pasi rreth 41.6% e buxhetit mujor t\u00eb familjeve shkoi p\u00ebr ushqimet m\u00eb 2020, raportoi INSTAT. Tek grupi i ushqimeve, nxit\u00ebsi kryesor i inflacionit jan\u00eb frutat dhe perimet, p\u00ebr t\u00eb cilat prodhimi vendas mund t\u00eb zgjerohet m\u00eb tej.<\/p>\n\n\n\n<p>Alban Zusi, i cili operon n\u00eb industrin\u00eb ushqimore, dhe s\u00eb fundi po prodhon inpute p\u00ebr bujq\u00ebsin\u00eb, tha se prodhimi bujq\u00ebsor mund t\u00eb nxitet m\u00eb tej duke p\u00ebrmir\u00ebsuar ciklin e prodhimit n\u00eb inpute, plehra kimike dhe ushqime p\u00ebr kafsh\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p>Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb treg i vog\u00ebl, por disa cikle t\u00eb prodhimit mund t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohen. K\u00ebto cikle nuk k\u00ebrkojn\u00eb investime t\u00eb m\u00ebdha dhe aft\u00ebsi t\u00eb larta t\u00eb burimeve njer\u00ebzore. Industria kimike dhe ajo mekanike mund t\u00eb zgjerohen n\u00eb prodhim. Zusi tha se prodhimi i detergjent\u00ebve dhe plehrave n\u00eb bujq\u00ebsi ka hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr rritje. Industria e mekanik\u00ebs, mund t\u00eb zgjerohet, nisur nga p\u00ebrvoja e mir\u00eb e trash\u00ebguar nga e kaluara, duke prodhuar makineri, pjes\u00eb, apo impiante p\u00ebr fabrikat.<\/p>\n\n\n\n<p>Vangjel Rula, i cili zot\u00ebron nj\u00eb ofi\u00e7in\u00eb n\u00eb ambientet e kombinatit metalurgjik, tani po prodhon makineri p\u00ebr kompanin\u00eb amerikane, \u201cGeneral Elektrik\u201d. Zoti Rula, me p\u00ebrvoj\u00eb shum\u00ebvje\u00e7are n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb, ka kapacitet t\u00eb prodhoj\u00eb impiante dhe makineri p\u00ebr fabrikat. Ai tha se, k\u00ebrkesa nga tregu vendas po rritet.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb biznes i ngjash\u00ebm n\u00eb Divjak\u00eb prodhon t\u00eb gjith\u00eb impiantin q\u00eb i duhet nj\u00eb fabrike qum\u00ebshti. Zoti Pirro Buli, i cili drejton k\u00ebt\u00eb sip\u00ebrmarrje nga 2007-a, dhe se \u00ebsht\u00eb rritur interesi nga industria ushqimore p\u00ebr t\u2019u zgjeruar n\u00eb prodhim. Koh\u00ebt e fundit ai tha se, ka k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr impiantet e kantinave t\u00eb prodhimit t\u00eb ver\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00eb nxitur nga \u00e7mimet e larta, fermer\u00ebt n\u00eb Lushnj\u00eb po mbjellin grur\u00eb, por..<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ilir Mile, fermer me p\u00ebrvoj\u00eb n\u00eb zon\u00ebn e Fierit tha se, t\u00eb nxitur nga \u00e7mimi i lart\u00eb n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, shum\u00eb fermer\u00eb n\u00eb zon\u00ebn me prodhuese t\u00eb vendit, Fier dhe Lushnj\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb gati t\u00eb mbjellin grur\u00eb. Nj\u00eb kuintal grur\u00eb k\u00ebt\u00eb vit u shit nga fermer\u00ebt shqiptar\u00eb me mbi 3000 lek\u00eb, nga pak m\u00eb shum\u00eb se 2000 lek\u00eb vitin e kaluar, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb \u00e7mimet e perimeve ishin t\u00eb nj\u00ebjta.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb nxitur nga kjo rritje, shum\u00eb fermer\u00eb po mbjellin grur\u00eb, p\u00ebr vet\u00ebkonsum dhe p\u00ebr tregtim. Mile tha se \u00e7mimet e zarzavateve shpesh nuk po mbulojn\u00eb kostot dhe bujqit nis\u00ebn t\u00eb mbjellin kultura q\u00eb kan\u00eb \u00e7mim t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr momentin. Por Adi Haxhiymeri, i cili kryeson Shoqat\u00ebn e Industrialist\u00ebve t\u00eb Miellit, tha se, tentativa p\u00ebr t\u00eb mbjell\u00eb grur\u00eb nisur nga \u00e7mimet e larta t\u00eb k\u00ebtij viti, ka gjasa t\u2019i p\u00ebrball\u00eb ato me humbje, pasi \u00e7mimi i grurit mund t\u00eb p\u00ebsoj\u00eb ulje vitin q\u00eb vjen. Ndryshe nga gazi dhe nafta, ku prodhimi kontrollohet, kultivimi dhe rendimenti i grurit zakonisht diktohet nga klima. Ai tha se, kriza e \u00e7mimeve si k\u00ebto t\u00eb tanishmet, ndodhin nj\u00eb her\u00eb n\u00eb 12 vite.<\/p>\n\n\n\n<p>Studimet e deritanishme tregojn\u00eb se, bujq\u00ebsia shqiptare \u00ebsht\u00eb konkurruese n\u00eb prodhimin e perimeve dhe zarzavateve p\u00ebr shkak t\u00eb avantazhit klimatik q\u00eb i nxjerr prodhimet shqiptare n\u00eb tregje me her\u00ebt. Po Haxhiymeri tha se qeveria shqiptare mund t\u00eb zhvilloj\u00eb nj\u00eb strategji p\u00ebr kultivimin e drith\u00ebrave. Megjith\u00ebse cop\u00ebzimi i lart\u00eb i tok\u00ebs dhe mungesa e subvencioneve nuk i b\u00ebjn\u00eb konkurruese prodhimet tona, qeveria mund t\u00eb nxis\u00eb prodhimin e misrit p\u00ebr kafsh\u00eb. Gjithashtu mund t\u00eb prodhohen edhe lloje t\u00eb grurit cil\u00ebsor.<\/p>\n\n\n\n<p>Vet\u00ebm n\u00ebse mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb strategji t\u00eb mir\u00ebdrejtuar nga qeveria, q\u00eb t\u00eb leht\u00ebsoj\u00eb kostot p\u00ebr fermer\u00ebt dhe t\u00eb garantoj\u00eb \u00e7mimet, industrialist\u00ebt e miellit mund t\u00eb lidhin kontrata me prodhuesit vendas. Prodhimi i drith\u00ebrave n\u00eb vitin 2020 ishte 684.023 ton\u00eb, duke sh\u00ebnuar rritje me 2,61%, n\u00eb krahasim me nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, por kryesisht \u00ebsht\u00eb p\u00ebr vet\u00ebkonsum dhe p\u00ebr bag\u00ebtit\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nis prodhimi i inputeve bujq\u00ebsore<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb kuintal Dap (plehu kimik) m\u00eb i thjeshti, aktualisht n\u00eb tregjet e pakic\u00ebs, kushton 8500 lek\u00eb nga 6000 lek\u00eb sezonin e kaluar. Cil\u00ebsia m\u00eb e lart\u00eb kushton m\u00eb shum\u00eb se 10,000 lek\u00eb p\u00ebr kuintal. Nga sezoni i kaluar, \u00e7mimet e plehrave kimike jan\u00eb rritur m\u00eb shum\u00eb se 50% dhe sinjalet p\u00ebr rritje jan\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha. Kostot e prodhimit n\u00eb bujq\u00ebsi jan\u00eb rritur ndjesh\u00ebm n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb \u00e7mimet me shumic\u00eb t\u00eb perimeve jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, ku kilogrami i trangullit dhe kungullit aktualisht nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 20 lek\u00eb. Gjat\u00eb 8-mujorit 2021 u importuan gjithsej 4 miliard\u00eb lek\u00eb plehra p\u00ebr bujq\u00ebsin\u00eb (32 milion\u00eb euro).<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb shum\u00eb e ngjashme u shpenzua p\u00ebr importin gjith\u00ebvjetor t\u00eb vitit 2020. Aktualisht, tregu i plehrave p\u00ebr bujq\u00ebsin\u00eb, zot\u00ebrohet nga 60 kompani importi, por kan\u00eb nisur p\u00ebrpjekjet p\u00ebr prodhimin n\u00eb vend.<\/p>\n\n\n\n<p>Alban Zusi tha se Shqip\u00ebria trash\u00ebgon p\u00ebrvoj\u00eb n\u00eb industrin\u00eb kimike. Prodhimi i plehrave k\u00ebrkon p\u00ebrzierje t\u00eb disa elementeve dhe mund t\u00eb realizohet, duke i importuar k\u00ebto elemente jasht\u00eb vendit dhe n\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb b\u00ebhet vet\u00ebm procesi i p\u00ebrzierjes.<\/p>\n\n\n\n<p>Plehrat z\u00ebn\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb kostos n\u00eb Bujq\u00ebsi dhe prodhimi i tyre n\u00eb vend do t\u00eb ishte n\u00eb vetvete nj\u00eb biznes me fitim dhe nj\u00eb ndihm\u00eb e madhe p\u00ebr fermer\u00ebt. Vet\u00ebm nga eliminimi i kostove t\u00eb transportit, prodhimi i tyre n\u00eb Shqip\u00ebri do t\u00eb ishte konkurrues, tha Zusi i cili ka nisur t\u00eb prodhoj\u00eb ushqime p\u00ebr kafsh\u00ebt n\u00eb nj\u00eb fabrikat e tij. Ai e konsideroi sukses, biznesin e prodhimit t\u00eb ushqimit t\u00eb kafsh\u00ebve, treg i cili aktualisht tha se dominohet nga Serbia.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7mimet e bulmetit n\u00eb Shqip\u00ebri nuk jan\u00eb konkurruese, jo vet\u00ebm p\u00ebr faktin e munges\u00ebs s\u00eb subvencioneve n\u00eb bujq\u00ebsi, por edhe p\u00ebr shkak t\u00eb kostos t\u00eb lart\u00eb q\u00eb krijon importi i baz\u00ebs ushqimore p\u00ebr fermat e kafsh\u00ebve. Zusi tha se tashm\u00eb ka disa klient\u00eb q\u00eb furnizohen nga fabrika e tij, kryesisht ushqim p\u00ebr shpend\u00eb, \u00e7mimi i t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb 30% m\u00eb i lir\u00eb se importoi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Prodhimi vendas, si barrier\u00eb p\u00ebr \u00e7mimet e importit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Altin Prenga, i cili krijoi mark\u00ebn e njohur t\u00eb agroturizmit \u201cMrizi i Zanave\u201d, \u00ebsht\u00eb modeli se si nxitja e prodhimit vendas dhe realizimi i ciklit t\u00eb mbyllur p\u00ebr furnizimet e restorantit t\u00eb tij e mbron nga rritja e \u00e7mimeve q\u00eb po vjen nga tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Prej vitesh, z. Prenga ka investuar n\u00eb ngritjen nj\u00eb nj\u00ebsie agrop\u00ebrpunimi, bulmeti, frutash dhe mishi, e cila furnizohet nga banor\u00ebt e zon\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ai ka nxitur mbjelljen n\u00eb fusha, kultivimin bio dhe disa prodhime t\u00eb tjera artizanale q\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb si suvenir\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Vitet e fundit, z. Prenga po kultivon edhe orizin si nj\u00eb nga ingredient\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb tavolinave shqiptare. Ai pohoi se p\u00ebr momentin, rritja e \u00e7mimeve n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk e ka prekur biznesin e tij, por shtimi i k\u00ebrkes\u00ebs, i nxitur nga turist\u00ebt e huaj, ka ndikuar n\u00eb nj\u00eb shtrenjtim jo t\u00eb zakont\u00eb t\u00eb \u00e7mimit t\u00eb mishit, sidomos p\u00ebr bag\u00ebtit\u00eb e imta. Dihet se prodhimi n\u00eb bujq\u00ebsi \u00ebsht\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb, por punimi i tok\u00ebs, qoft\u00eb edhe p\u00ebr vet\u00ebkonsum n\u00eb koh\u00eb krize, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mbrojtje shum\u00eb e mir\u00eb u shpreh z. Prenga.<\/p>\n\n\n\n<p>Rrjeti i nj\u00ebsive t\u00eb agroturizmit dhe restoranteve me baz\u00eb mishin si gatim, sipas tij, e ka nxitur se tep\u00ebrmi k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr bag\u00ebti. Nga ana tjet\u00ebr, mbar\u00ebshtimi i bag\u00ebtive po vjen n\u00eb r\u00ebnie. Vitin e kaluar, numri i krer\u00ebve t\u00eb bag\u00ebtive sh\u00ebnoi r\u00ebnie dyshifrore. T\u00eb dh\u00ebnat e INSTAT raportojn\u00eb se numri i t\u00eb leshtave ishte 1,5 milion\u00eb krer\u00eb m\u00eb 2020, duke sh\u00ebnuar r\u00ebnie me 11,40%, krahasuar me vitin 2019. R\u00ebnie me 10.5% sh\u00ebnoi edhe numri numri i dhive 10,2% dhe gjedhi mbi 12% brenda nj\u00eb viti. Bag\u00ebtit\u00eb po pak\u00ebsohen me shpejt\u00ebsi, teksa k\u00ebrkesa p\u00ebr mish po rritet vit pas viti prej rritjes s\u00eb numrit t\u00eb turist\u00ebve, duke sjell\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb edhe rritje t\u00eb \u00e7mimeve.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Detergjent\u00ebt, hap\u00ebsira p\u00ebr prodhim n\u00eb vend<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kompania e prodhimit t\u00eb detergjent\u00ebve, Deka, po rritej me shpejt\u00ebsi n\u00eb fillim t\u00eb viteve 2000, por marr\u00ebveshjet e tregtis\u00eb s\u00eb lir\u00eb e b\u00ebn\u00eb jokonkurruese. Prej at\u00ebher\u00eb, nj\u00ebsia e prodhimit hasi n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi, por tani kur kostot e transportit dhe prodhimit po rriten me shpejt\u00ebsi prodhimi vendas ka perspektiv\u00eb. Vitin e kaluar, importet e sapunit dhe detergjent\u00ebve arrit\u00ebn n\u00eb 8,1 miliard\u00eb lek\u00eb (67 mln euro) me nj\u00eb rritje vjetore mbi 7%.<\/p>\n\n\n\n<p>Tregu vendas mund t\u00eb zhvilloj\u00eb disa procese t\u00eb k\u00ebsaj industrie, p\u00ebr t\u00eb prodhuar l\u00ebnd\u00ebn finale n\u00eb treg, \u2013 tha Alban Zusi nga Shoqata e Eksportuesve. M\u00eb shum\u00eb se 80% e detergjentit dhe sapunit t\u00eb l\u00ebngsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb uj\u00eb. Duke importuar l\u00ebnd\u00ebn e par\u00eb dhe duke realizuar procesin e p\u00ebrzierjes n\u00eb Shqip\u00ebri, nj\u00eb pjes\u00eb e detergjent\u00ebve mund t\u00eb prodhohet n\u00eb vend, duke shmangur, n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, kostot e larta t\u00eb transportit. Duke realizuar prodhimet n\u00eb vend, volumet e importit t\u00eb detergjent\u00ebve do t\u00eb uleshin me mbi 60%. Zusi tha se k\u00ebto procese nuk k\u00ebrkojn\u00eb aft\u00ebsi t\u00eb larta, pasi tashm\u00eb n\u00eb tregje ka makineri dhe formulat e p\u00ebrzierjes jan\u00eb t\u00eb automatizuara.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Shqip\u00ebri ka disa p\u00ebrpjekje p\u00ebr prodhimin e sapunit artizanal. P.sh. n\u00eb Roskovec n\u00eb Zadrim\u00eb dhe Rrogozhin\u00eb po prodhohet sapun nga disa nj\u00ebsi t\u00eb vogla familjare, q\u00eb m\u00eb shum\u00eb shitet p\u00ebr nevoja kozmetike dhe jo p\u00ebr sh\u00ebrbimet masive t\u00eb pastrimit. Zusi tha se disa procese n\u00eb sektorin e prodhimit, edhe kur stabilizohen tregjet, ato mbeten konkurruese. Nj\u00ebsoj si industria fason q\u00eb prodhon disa procese t\u00eb rrobave p\u00ebr tregun e jasht\u00ebm, mund t\u00eb aktivizohen nj\u00eb seri ciklesh prodhimi n\u00eb industrin\u00eb kimike q\u00eb kan\u00eb si target tregun e brendsh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\" id=\"attachment_268400\"><a href=\"https:\/\/378827-1187191-raikfcquaxqncofqfm.stackpathdns.com\/images\/2021\/10\/Importet-e-sapunit-preparatet-larese-ne-mln-leke-1002.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/378827-1187191-raikfcquaxqncofqfm.stackpathdns.com\/images\/2021\/10\/Importet-e-sapunit-preparatet-larese-ne-mln-leke-1002.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-268400\"\/><\/a><figcaption>Burimi: INSTAT<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>K\u00ebrkesa dhe \u00e7mimet e larta po nxisin prodhimin e makinerive n\u00eb vend<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kompania \u201cEuropa\u201d, nj\u00eb ofi\u00e7in\u00eb e madhe n\u00eb ambientet ish-kombinatit Metalurgjik n\u00eb Elbasan, ka prodhuar portat e hidrocentraleve t\u00eb Moglic\u00ebs dhe Banj\u00ebs, tuba dhe pajisje t\u00eb tjera p\u00ebr kontraktor\u00ebt e Stakraft n\u00eb investimin e madh t\u00eb dy HEC-eve n\u00eb lumin Devoll. Tani kompania po prodhon porosi t\u00eb dedikuara p\u00ebr kompanin\u00eb amerikane \u201cGeneral Electric\u201d, teksa b\u00ebn porosi edhe p\u00ebr kompani t\u00eb njohura n\u00eb tregun nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n\n\n\n<p>Vangjel Rula, i cili zot\u00ebron nj\u00ebsin\u00eb e prodhimit t\u00eb makinerive tha se, m\u00eb s\u00eb shumti ka prodhuar pajisje p\u00ebr hidrocentralet. Nd\u00ebrtimi i HEC-eve t\u00eb vogla q\u00eb u dhan\u00eb me koncesion vitet e fundit e ka rritur k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr mjete e makineri, nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb cilave prodhohen n\u00eb vend. Zoti Rula mendon t\u00eb zgjeroj\u00eb aktivitetin e tij, pasi p\u00ebrve\u00e7 tregut vendas, k\u00ebrkesa p\u00ebr porosi jasht\u00eb vendit po rritet. Ai tha se, s\u00eb fundmi ka k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr makineri nga industria ushqimore.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb makineri e quajtur Sillos, e cila u sh\u00ebrben fabrikave t\u00eb p\u00ebrpunimit t\u00eb ushqimit e bler\u00eb te z. Rula nga nj\u00eb prej fabrikave shqiptare, kushtoi 70% m\u00eb lir\u00eb se nga importi. Fabrik\u00ebs i kushtonte 30 mij\u00eb euro silosi i importit, teksa z. Rula e prodhoi me nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e \u00e7mimit. Rritja e \u00e7mimit t\u00eb hekurit dhe inoksit i ka rritur kostot, por prodhimi vendas i makinerive mbetet konkurrues p\u00ebr shkak t\u00eb eliminimit t\u00eb transportit. Nj\u00eb port\u00eb q\u00eb kompania \u201cEuropa\u201d prodhoi p\u00ebr HEC-Moglic\u00ebn peshonte m\u00eb shum\u00eb se 35 ton\u00eb dhe kosto e transportit t\u00eb saj nga jasht\u00eb mund t\u00eb tejkalonte vler\u00ebn e port\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>E drejtuar nga nj\u00eb grup inxhinier\u00ebsh dhe mekanik\u00ebsh profesionist\u00eb, kompania \u201cEuropa\u201d ka prodhuar t\u00eb gjith\u00eb impiantin e fabrik\u00ebs t\u00eb prodhimit t\u00eb \u00e7imentos n\u00eb Qaf\u00eb-Zotaj. Ai tha se k\u00ebrkesa po rritet, por shtoi se gjetja e punonj\u00ebsve po shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb problem \u00e7do dit\u00eb e m\u00eb shum\u00eb. Kompania \u201cEuropa\u201d i p\u00ebrgatit vet\u00eb mekanik\u00ebt e saj, por emigracioni \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb fenomen shqet\u00ebsues.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Linjat e inoksit p\u00ebr fabrikat e qum\u00ebshtit dhe ver\u00ebs prodhohen n\u00eb Divjak\u00eb, k\u00ebrkesa n\u00eb rritje<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pirro Buli u kthye n\u00eb vitin 1997 nga emigracioni dhe nd\u00ebrtoi n\u00eb Divjak\u00eb biznesin e tij t\u00eb bazuar n\u00eb prodhimin e impianteve p\u00ebr industrin\u00eb e ushqimit. Aktualisht, nj\u00ebsia e zotit Buli arrin t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb t\u00eb gjith\u00eb linj\u00ebn e impiantit p\u00ebr nj\u00eb fabrik\u00eb qum\u00ebshti. Ai tha se makinerit\u00eb e fabrik\u00ebs i sh\u00ebrbejn\u00eb industris\u00eb s\u00eb agrop\u00ebrpunimit.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00eb fundmi jan\u00eb rritur porosit\u00eb p\u00ebr impiantet e prodhimit t\u00eb ver\u00ebs, disa pajisje inoksi t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb lart\u00eb. K\u00ebrkesa n\u00eb tregun vendas nxitet kur rriten subvencionet n\u00eb bujq\u00ebsi, por vitin e fundit tha ai, nj\u00ebsit\u00eb e agrop\u00ebrpunimit mor\u00ebn mb\u00ebshtetje nga fondet e IPARD, dhe k\u00ebrkesa p\u00ebr makineri u rrit. P\u00ebrve\u00e7 tregut vendas, Buli \u00e7on porosi edhe jasht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Tregu i prodhimeve t\u00eb mekanik\u00ebs, plot\u00ebson nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb zinxhirit t\u00eb prodhimit n\u00eb vend, q\u00eb ka edhe koston m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb nj\u00ebsi prodhimi. Makinerit\u00eb dhe pajisjet ishin grupi i tret\u00eb m\u00eb i importuar n\u00eb vend me 44 miliard\u00eb lek\u00eb n\u00eb vitin 2020. Prodhimi i nj\u00eb pjese t\u00eb k\u00ebtij tregu n\u00eb vendin ton\u00eb e ngre n\u00eb nivel tjet\u00ebr ekonomin\u00eb shqiptare. Mekanika dhe prodhimi i makinerive \u00ebsht\u00eb nj\u00eb biznes me vler\u00eb t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Jan\u00eb rreth 7 biznese t\u00eb ngjashme n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin, t\u00eb cilat m\u00eb s\u00eb shumti jan\u00eb t\u00eb organizuara si ofi\u00e7ina q\u00eb b\u00ebjn\u00eb porosi t\u00eb posa\u00e7me. Mir\u00ebpo k\u00ebto biznese mund t\u00eb shfryt\u00ebzojn\u00eb trendin e ri t\u00eb \u00e7mimeve p\u00ebr t\u00eb zgjeruar prodhimin si n\u00eb import dhe tregun vendas, p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs pozitive q\u00eb kan\u00eb krijuar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\" id=\"attachment_268403\"><a href=\"https:\/\/378827-1187191-raikfcquaxqncofqfm.stackpathdns.com\/images\/2021\/10\/Ecuria-e-importit-te-zarzavateve-ne-mln-leke-1002.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/378827-1187191-raikfcquaxqncofqfm.stackpathdns.com\/images\/2021\/10\/Ecuria-e-importit-te-zarzavateve-ne-mln-leke-1002.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-268403\"\/><\/a><figcaption>Burimi: INSTAT<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\" id=\"attachment_268402\"><a href=\"https:\/\/378827-1187191-raikfcquaxqncofqfm.stackpathdns.com\/images\/2021\/10\/Ecuria-e-importit-te-frutave-dhe-arrave-te-ngrenshme-1002.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/378827-1187191-raikfcquaxqncofqfm.stackpathdns.com\/images\/2021\/10\/Ecuria-e-importit-te-frutave-dhe-arrave-te-ngrenshme-1002.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-268402\"\/><\/a><figcaption>Burimi: INSTAT<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Kriza e Covid-19, si nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr prodhimin vendas<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kushtet e reja ekonomike dhe gjeopolitike t\u00eb krijuara nga pandemia mund t\u00eb kthehen n\u00eb nj\u00eb burim mund\u00ebsish p\u00ebr ekonomin\u00eb shqiptare, n\u00ebse grupet e interesit dhe qeveria do t\u00eb mund t\u2019i shfryt\u00ebzojn\u00eb k\u00ebto shanse pa humbur koh\u00eb. Duke qen\u00eb pjes\u00eb e Europ\u00ebs, me nj\u00eb popullsi ende t\u00eb re n\u00eb mosh\u00eb, me p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb industrin\u00eb fason, Shqip\u00ebria mund t\u00eb kthehet n\u00eb fabrik\u00ebn e Europ\u00ebs p\u00ebr prodhimin e veshjeve mjek\u00ebsore, duke z\u00ebvend\u00ebsuar furnizimet n\u00eb ato vende q\u00eb po rishikojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet tregtare me Kin\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb afat t\u00eb mes\u00ebm, mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb diversifikuar dhe p\u00ebr t\u00eb rritur vler\u00ebn e shport\u00ebs s\u00eb eksporteve dhe sh\u00ebrbimeve mbeten t\u00eb larta, duke shfryt\u00ebzuar orientimin e k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb re brenda kontinentit europian dhe avantazhin konkurrues nga kostot e ul\u00ebta t\u00eb pun\u00ebs. Ekonomist\u00ebt, bizneset dhe institucionet financiare nd\u00ebrkomb\u00ebtare bien dakord se Shqip\u00ebria mund t\u00eb shfryt\u00ebzoj\u00eb kushtet e reja, n\u00eb t\u00eb cilat ndodhet ekonomia globale, duke orientuar prodhimin drejt produkteve me vler\u00eb t\u00eb lart\u00eb dhe duke zgjeruar m\u00eb tej gjeografin\u00eb e eksporteve.<\/p>\n\n\n\n<p>Florian Zekja, nga Dhoma Komb\u00ebtare e Veshjeve tha se, n\u00eb 10 vitet e ardhshme do t\u00eb ket\u00eb k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr maska dhe veshje mjek\u00ebsore p\u00ebr spitalet.<\/p>\n\n\n\n<p>Eksperti i ekonomis\u00eb, Arben Malaj, sugjeroi se qeveria duhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb strategji t\u00eb rritjes s\u00eb eksporteve, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se sa vendi yn\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb potencial p\u00ebr prodhimin e tyre p\u00ebr sa m\u00eb shum\u00eb vende.<\/p>\n\n\n\n<p>Struktura e ekonomis\u00eb shqiptare dominohet n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 40% t\u00eb saj nga sektor\u00ebt e bujq\u00ebsis\u00eb, tregtis\u00eb dhe nd\u00ebrtimit. Industria p\u00ebrpunuese z\u00eb 6,1% t\u00eb saj. Banka Bot\u00ebrore, n\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb thell\u00eb, q\u00eb i b\u00ebri profilit t\u00eb ekonomis\u00eb shqiptare n\u00eb mars t\u00eb k\u00ebtij viti, tha se ka hap\u00ebsira shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr t\u00eb rritur vler\u00ebn e prodhimeve t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb fabrikave, t\u00eb cilat do ta b\u00ebjn\u00eb m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme rritjen ekonomike t\u00eb vendit. Pajisjet mjek\u00ebsore dhe ushqimet jan\u00eb produkte q\u00eb kan\u00eb tregun e garantuar gjat\u00eb k\u00ebsaj dekade, ndaj politikat mb\u00ebshtet\u00ebse duhet t\u00eb nxisin k\u00ebta sektor\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\" id=\"attachment_268401\"><a href=\"https:\/\/378827-1187191-raikfcquaxqncofqfm.stackpathdns.com\/images\/2021\/10\/Ecuria-e-importit-te-plehrave-per-bujqesine-1002.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/378827-1187191-raikfcquaxqncofqfm.stackpathdns.com\/images\/2021\/10\/Ecuria-e-importit-te-plehrave-per-bujqesine-1002.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-268401\"\/><\/a><figcaption>Burimi: INSTAT<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Pajisjet dhe makinerit\u00eb mjek\u00ebsore, nj\u00eb perspektiv\u00eb e re<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Shqip\u00ebria, vitet e fundit, ka nisur t\u00eb zhvilloj\u00eb prodhimin e pajisjeve kabllore p\u00ebr industrin\u00eb automative p\u00ebr klient\u00ebt gjerman\u00eb, korean\u00eb dhe francez\u00eb. T\u00eb nxitura nga pandemia, fabrikat e automjeteve n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn kan\u00eb krijuar p\u00ebrshtatje p\u00ebr prodhimin edhe t\u00eb pajisjeve mjek\u00ebsore dhe respirator\u00ebve. Fabrikat shqiptare, me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn leht\u00ebsi q\u00eb prodhojn\u00eb kabllot, mund t\u00eb prodhojn\u00eb edhe tubat dhe maskat oksigjenike dhe pjes\u00eb t\u00eb respirator\u00ebve, q\u00eb nuk k\u00ebrkojn\u00eb aft\u00ebsi dhe investime t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe pa ndodhur pandemia, aplikimet p\u00ebr patenta q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me shpikjet e aplikacioneve dhe teknologjis\u00eb mjek\u00ebsore kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb larta n\u00eb Europ\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Qendra Europiane p\u00ebr Nxitjen e importeve nga Vendet n\u00eb Zhvillim analizoi s\u00eb fundmi se ka nj\u00eb trend n\u00eb rritje p\u00ebr n\u00ebnkontraktime n\u00eb vendet n\u00eb zhvillim. Trendi i n\u00ebnkontraktimit p\u00ebr furnizime t\u00eb sektorit sh\u00ebndet\u00ebsor po nxitet kryesisht nga nevoja e prodhuesve europian\u00eb p\u00ebr ulje t\u00eb kostove t\u00eb pun\u00ebs dhe energjis\u00eb. Shumica e n\u00ebnkontraktimit p\u00ebr vendet n\u00eb zhvillim kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me produkte me vler\u00eb t\u00eb ul\u00ebt, q\u00eb i duhen sektorit t\u00eb sh\u00ebndetit. Por standardet e menaxhimit t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb si certifikatat ISO dhe CE ndihmojn\u00eb n\u00eb krijimin e besimit me partner\u00ebt europian\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb shembull i bashk\u00ebpunimit midis kompanive t\u00eb krijuara europiane nga nj\u00ebra an\u00eb dhe kompanive nga vendet n\u00eb zhvillim, nga ana tjet\u00ebr, \u00ebsht\u00eb Medtronic, kompania m\u00eb e madhe n\u00eb bot\u00eb e pajisjeve mjek\u00ebsore me seli n\u00eb Irland\u00eb, duke b\u00ebr\u00eb partneritet me kompani m\u00eb t\u00eb vogla, sip\u00ebrmarr\u00ebse n\u00eb vendet n\u00eb zhvillim.<\/p>\n\n\n\n<p>Sektori i prodhimit n\u00eb fabrika n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb n\u00eb zgjerim. Fabrikat kontribuojn\u00eb n\u00eb 10% t\u00eb pun\u00ebsimit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm. Pjes\u00ebt e automobilave dhe veshjet jan\u00eb t\u00eb integruara m\u00eb mir\u00eb n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, duke z\u00ebn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb t\u00eb kat\u00ebrt\u00ebn e eksporteve.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fasoni, para nj\u00eb shansi t\u00eb ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sektori fason \u00ebsht\u00eb para nj\u00eb shansi t\u00eb ri p\u00ebr t\u00eb rritur fitimet nga k\u00ebrkesa e re q\u00eb imponohet gjat\u00eb k\u00ebsaj dekade, por edhe n\u00eb vijim. Florian Zekja, nga Dhoma Komb\u00ebtare e Veshjeve, tha se aktualisht Europa, por edhe mbar\u00eb globi, kan\u00eb deficite t\u00eb larta p\u00ebr maska, veshje mjek\u00ebsore dhe spitalet. Nga nj\u00ebra an\u00eb, magazinat dhe stoqet jan\u00eb boshatisur, nd\u00ebrsa n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, k\u00ebrkesa e re \u00ebsht\u00eb shum\u00ebfishuar p\u00ebr shkak t\u00eb pandemis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo situat\u00eb ka nxitur p\u00ebrshtatjen e disa fabrikave n\u00eb vendin ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb prodhuar artikuj t\u00eb veshjeve spitalore. Ai tha se shum\u00eb klient\u00eb italian\u00eb dhe gjerman\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt furnizoheshin me veshje pune n\u00eb Shqip\u00ebri, kan\u00eb nisur t\u00eb porosisin edhe maska pune. Por Zekja tha se p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshtatur industrin\u00eb shqiptare me k\u00ebrkes\u00ebn e re duhen certifikime. Maskat dhe \u00e7ar\u00e7af\u00ebt p\u00ebr p\u00ebrdorim spitalor duhet t\u00eb ken\u00eb disa certifikime specifike, q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb koh\u00eb dhe procedura.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vala e rritjes s\u00eb \u00e7mimeve n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr mallrat dhe sh\u00ebrbimet, n\u00eb nivelet m\u00eb t\u00eb larta n\u00eb 15 vjet, mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si nxitje n\u00eb zgjerimin e prodhimit vendas. P\u00ebrpjekjet e para kan\u00eb nisur n\u00eb prodhimin e inputeve bujq\u00ebsore, teksa zinxhiri po mb\u00ebshtetet nga rritja e numrit t\u00eb ofi\u00e7inave q\u00eb prodhojn\u00eb makineri dhe pajisje &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11605,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/voranews.al\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/C63994B3-2FAD-4740-B0F2-8DCA6AC32945.jpeg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11604"}],"collection":[{"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11604"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11604\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11606,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11604\/revisions\/11606"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11605"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11604"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}