{"id":16524,"date":"2023-04-24T08:44:24","date_gmt":"2023-04-24T07:44:24","guid":{"rendered":"https:\/\/voranews.al\/?p=16524"},"modified":"2023-04-24T08:44:26","modified_gmt":"2023-04-24T07:44:26","slug":"24-prilli-72-vjetori-i-aviacionit-shqipetar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/voranews.al\/?p=16524","title":{"rendered":"24 prilli 72 vjetori i Aviacionit Shqip\u00ebtar"},"content":{"rendered":"\n<p>72 vjet m\u00eb par\u00eb nisi p\u00ebrb\u00ebrja e Forcave Ajrore Shqiptare<\/p>\n\n\n\n<p>Forcat Ajrore Shqiptare u krijuan zyrtarisht m\u00eb 24 prill 1951.<\/p>\n\n\n\n<p>Forcat Ajrore Shqiptare jan\u00eb nj\u00eb nga tre arm\u00ebt e Forcave t\u00eb Armatosura Shqiptare. Forca Ajrore p\u00ebrb\u00ebhet nga Komanda dhe Shtabi i FAj, Baza Ajrore Fark\u00eb, Baza Ajrore Ku\u00e7ov\u00eb, Qendra e V\u00ebzhgimit Ajror, Sh\u00ebrbimi Meteorologjik Ushtarak dhe Kompania e Mb\u00ebshtetjes e FAJ.<\/p>\n\n\n\n<p>Shteti shqiptar b\u00ebri p\u00ebrpjekje t\u00eb shumta p\u00ebr krijimin e arm\u00ebs s\u00eb aviacionit luftarak, por p\u00ebr arsye politike nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb nuk u arrit deri mbas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 1945 nj\u00eb grup ish-partizan\u00ebsh filloi p\u00ebrgatitjen p\u00ebr pilot\u00eb luftarak\u00eb n\u00eb shkoll\u00ebn e aviacionit jugosllav, shkruan Kosova Press.<\/p>\n\n\n\n<p>Ky grup p\u00ebrb\u00ebhej nga Niko Hoxha, Edip Ohri, Fahri Bub\u00ebsi, Pertef Myftari, Ibish Vokshi, Zyhdi Rada, Sazan Xhelo, Irakli Grazhdani, Masar Aga, etj. pas prishjes s\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve mes Shqip\u00ebris\u00eb dhe Jugosllavis\u00eb, grupi e vazhdoi p\u00ebrgatitjen n\u00eb Bashkimin Sovjetik.<\/p>\n\n\n\n<p>Forcat Ajrore Shqiptare u krijuan zyrtarisht me 24 prill 1951. Avion\u00ebt e par\u00eb ishin avion\u00eb sovjetik\u00eb t\u00eb prodhuar mbas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore Yak-18 dhe fillimisht u dislokuan n\u00eb Laprak\u00eb n\u00eb periferi t\u00eb kryeqytetit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Tirana. Pak vite m\u00eb von\u00eb, Forcat Ajrore Shqiptare do t\u00eb pajiseshin edhe me avion\u00eb luftarak\u00eb reaktive. Skuadrilja e par\u00eb me avion\u00eb luftarak\u00eb MiG-15Bis, kodi i NATO-s \u2018Fagot\u2019 e titulluar \u201cPeza\u201d u krijua n\u00eb vitin 1955. Kjo skuadrilje u dislokua n\u00eb aeroportin e Ku\u00e7ov\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitet e m\u00ebvonshme, n\u00eb kuadrin e ndihm\u00ebs ushtarake nga Bashkimi Sovjetik, Forcat Ajrore Shqiptare do t\u00eb pajisen edhe me avion\u00eb luftarak\u00eb t\u00eb tipave MiG-17, kodi i NATO-s \u2018Fresco\u2019 dhe MiG-19, kodi i NATO-s \u2018Farmer\u2019, dhe n\u00eb fillim t\u00eb viteve 70-t\u00eb edhe me avion\u00eb luftarak\u00eb MiG-21 t\u00eb prodhimit kinez. Avion\u00ebt luftarak\u00eb q\u00eb erdh\u00ebn nga Kina kishin marka prodhimi t\u00eb ndryshme nga ata sovjetik\u00eb, por n\u00eb Forcat Ajrore Shqiptare, ata u njoh\u00ebn gjithmon\u00eb me mark\u00ebn sovjetike t\u00eb prodhimit.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb qershor 1957 u krijua regjimenti i par\u00eb transportues i pajisur me helikopter\u00eb Mi-1 (3 cop\u00eb), helikopter\u00eb t\u00eb rinj Mi-4 (3 cop\u00eb) si edhe disa avion\u00eb me helik\u00eb Yak-18 dhe PO-2. N\u00eb vitin 1967 ky regjiment u zgjerua n\u00eb kapacitet me ardhjen e 30 helikopter\u00ebve Mi-4.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 1962 u krijua Regjimenti i Rinasit me avion\u00eb luftarak\u00eb MiG-17 dhe avion\u00eb MiG-19. Avion\u00ebt luftarak\u00eb MiG-19 ishin \u2018shtylla\u2019 e k\u00ebsaj force p\u00ebr shkak t\u00eb numrit t\u00eb tyre t\u00eb madh (mbi 70 avion\u00eb). Po n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin aeroport u dislokuan p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr avion\u00ebt luftarak\u00eb t\u00eb sapoardhur nga Kina; avion\u00ebt luftarak\u00eb t\u00eb tipit F-7A \u2018Fishbed C\u2019 t\u00eb cil\u00ebt ishin versioni kinez i avionit luftarak sovjetik MiG-21F-13 (modeli i par\u00eb i prodhuar n\u00eb mas\u00eb). Por pas pak kohe k\u00ebta avion\u00eb (12 n\u00eb num\u00ebr) u transferuan n\u00eb baz\u00ebn ajrore m\u00eb t\u00eb re t\u00eb Forcave Ajrore Shqiptare; ajo e Gjadrit, ndryshe e njohur edhe si Lezha-Zadrima.<\/p>\n\n\n\n<p>Avion\u00ebt F-7A (MiG-21F-13) u grupuan n\u00eb nj\u00eb skuadrilje. Gjithashtu, baza ajrore e Gjadrit kishte edhe 2 skuadrilje me avion\u00eb F-6S (MiG-19) dhe nj\u00eb skuadrilje me avion\u00eb F-5 (MiG-17) si edhe disa avion\u00eb m\u00ebsimor\u00eb MiG-15UTI dy-vendesh. Baza ajrore e Gjadrit dallohej nga dy bazat e tjera nga nj\u00eb tunel i n\u00ebndhesh\u00ebm i nd\u00ebrtuar n\u00ebn malin e Gjadrit.<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe pse kishte shum\u00eb lag\u00ebshti, ky tunel p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb mbrojte ideale kund\u00ebr sulmeve ajrore armike. N\u00eb periudh\u00ebn 1950-1975, Forcat Ajrore Shqiptare ishin nj\u00eb nga forcat ajrore m\u00eb moderne n\u00eb rajon, por edhe n\u00eb bot\u00eb si p\u00ebr sa i p\u00ebrket pajisjes logjistike, ashtu edhe p\u00ebrgatitjes s\u00eb lart\u00eb t\u00eb kuadrit q\u00eb ajo dispononte.<\/p>\n\n\n\n<p>Pilot\u00ebt shqiptar\u00eb dalloheshin nga pilot\u00ebt e tjer\u00eb n\u00eb shkollat e huaja t\u00eb p\u00ebrgatitjes s\u00eb pilot\u00ebve luftarak\u00eb si ato t\u00eb Jugosllavis\u00eb, Bashkimit Sovjetik dhe Kin\u00ebs p\u00ebr aft\u00ebsit\u00eb e larta profesionale q\u00eb tregonin.<\/p>\n\n\n\n<p>Nuk do t\u00eb ishte nj\u00eb koment aspak i fryre n\u00ebse do t\u00eb thuhej q\u00eb ishin Forcat Ajrore Shqiptare q\u00eb e pajis\u00ebn Kin\u00ebn me teknologji radari. N\u00eb vitin 1962, Bashkimi Sovjetik furnizoi Forcat Ajrore Shqiptare me 12 avion\u00eb luftarak\u00eb MiG-19PM, kodi i NATO-s \u2018Farmer E\u2019 t\u00eb pajisur me radar\u00eb. Pas prishjes s\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve me Bashkimin Sovjetik, Shqip\u00ebria u miq\u00ebsua me Kin\u00ebn. Qeveria kineze i b\u00ebri nj\u00eb propozim qeveris\u00eb shqiptare q\u00eb t\u2019i shk\u00ebmbenin avion\u00ebt luftarak\u00eb MiG-19PM me nj\u00eb num\u00ebr m\u00eb t\u00eb madh MiG-19S t\u00eb prodhimit kinez.<\/p>\n\n\n\n<p>Ky propozim u pranua nga qeveria shqiptare dhe t\u00eb 12 MiG-19PM u shk\u00ebmbyen me avione m\u00eb pak t\u00eb sofistikuar t\u00eb variantit MiG-19S. K\u00ebta avion\u00eb nuk ishin t\u00eb pajisur me radar\u00eb dhe mund t\u00eb fluturonin vet\u00ebm dit\u00ebn n\u00eb kushte optimale atmosferike.<\/p>\n\n\n\n<p>Po n\u00eb vitin 1962, Akademia e Aviacionit u krijua n\u00eb Vlor\u00eb, akademi e cila kishte statusin e shkoll\u00ebs s\u00eb lart\u00eb. Kjo akademi kishte n\u00eb dispozicionin e saj, avion\u00eb m\u00ebsimore p\u00ebr st\u00ebrvitjen baz\u00eb CJ-6 (Jak-18), avion\u00eb luftarak\u00eb reaktive MiG-15bis dhe avion\u00eb m\u00ebsimor\u00eb dy-vendesh MiG-15UTI.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>72 vjet m\u00eb par\u00eb nisi p\u00ebrb\u00ebrja e Forcave Ajrore Shqiptare Forcat Ajrore Shqiptare u krijuan zyrtarisht m\u00eb 24 prill 1951. Forcat Ajrore Shqiptare jan\u00eb nj\u00eb nga tre arm\u00ebt e Forcave t\u00eb Armatosura Shqiptare. Forca Ajrore p\u00ebrb\u00ebhet nga Komanda dhe Shtabi i FAj, Baza Ajrore Fark\u00eb, Baza Ajrore Ku\u00e7ov\u00eb, Qendra e V\u00ebzhgimit Ajror, Sh\u00ebrbimi Meteorologjik Ushtarak &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16525,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/voranews.al\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/BCCB8E8B-B650-4078-B605-CFE6A3DB490A.jpeg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16524"}],"collection":[{"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16524"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16524\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16526,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16524\/revisions\/16526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16525"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}