{"id":1839,"date":"2020-12-06T20:50:29","date_gmt":"2020-12-06T20:50:29","guid":{"rendered":"https:\/\/voranews.al\/?p=1839"},"modified":"2020-12-06T20:50:29","modified_gmt":"2020-12-06T20:50:29","slug":"pasojat-e-gjumit-te-paket-dhe-atij-te-tepert","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/voranews.al\/?p=1839","title":{"rendered":"Pasojat e gjumit t\u00eb pak\u00ebt dhe atij t\u00eb tep\u00ebrt"},"content":{"rendered":"\n<p>P\u00ebr sportist\u00ebt cil\u00ebsor\u00eb, nj\u00eb gjum\u00eb i mjaftuesh\u00ebm renditet nd\u00ebr faktor\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb arritur rezultatet e d\u00ebshiruara. Por edhe p\u00ebr njer\u00ebzit normal\u00eb, mosfjetja mund t\u00eb sjell\u00eb pasoja t\u00eb r\u00ebnda. E nj\u00ebjta gj\u00eb ndodh edhe kur e tejkaloni me gjumin<\/p>\n\n\n\n<p>Gjumi i rregullt dhe i thell\u00eb p\u00ebr procesin m\u00ebsimor t\u00eb trurit njer\u00ebzor \u00ebsht\u00eb nj\u00eb element i tep\u00ebr i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cGjumi \u00ebsht\u00eb p\u00ebr njeriun si zembereku p\u00ebr or\u00ebn\u201c, thoshte dikur filozofi i famsh\u00ebm gjerman, Arthur Schopenhauer. Kush fle jo mjaftuesh\u00ebm redukton energjin\u00eb e vet dhe rendimentin p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Mungesa e gjumit shkakton deformim t\u00eb p\u00ebrqendrimit, sjell nj\u00eb gjendje t\u00eb keqe humori dhe n\u00eb terma afatgjat\u00eb, mund t\u00eb sjell\u00eb madje edhe nj\u00eb rrezik t\u00eb shtuar p\u00ebr kancerin.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb kund\u00ebrshtim me mendimin q\u00eb ka mbizot\u00ebruar prej koh\u00ebsh, gjumi \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr sesa thjesht nj\u00eb fenomen pasiv, pra jo i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gjumi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces shum\u00eb intensiv<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Gjat\u00eb gjumit, shum\u00eb organe dhe biosisteme, t\u00eb cilat gjat\u00eb dit\u00ebs punojn\u00eb \u201cme koh\u00eb t\u00eb plot\u00eb\u201d, rigjenerohen dhe rivendosin ritmin n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. N\u00eb gjum\u00eb, sistemi imunitar aktivizohet, luftohen infeksione dhe shkaktar\u00ebt e s\u00ebmundjeve bien n\u00eb letargji. Dhe jo m\u00eb pak p\u00ebrgjat\u00eb gjumit p\u00ebrpunohen edhe eksperiencat e dit\u00ebs s\u00eb m\u00ebparshme, ruhen informacionet dhe kujtimet p\u00ebrforcohen.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pasojat nj\u00eb gjumi t\u00eb mang\u00ebt<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb procesit biologjik t\u00eb gjumit, b\u00ebhet e kuptueshme, se p\u00ebrse mungesa e gjumit mund t\u00eb sjell\u00eb pasoja kaq t\u00eb r\u00ebnda p\u00ebr gjendjen ton\u00eb fizike e mendore. Mungesa e gjumit, s\u00eb pari \u00e7on n\u00eb humbjen e shpejt\u00ebsis\u00eb s\u00eb mendimit, e m\u00eb pas n\u00eb nj\u00eb pak\u00ebsim apo reduktim t\u00eb p\u00ebrqendrimit. N\u00eb fund vijn\u00eb edhe boshll\u00ebqet ose mungesat n\u00eb mendime e kujtes\u00eb, pasuar me dob\u00ebsi fizike.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mungesa e gjumit t\u00eb s\u00ebmur\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Vet\u00ebm me k\u00ebto dijeni bazike na b\u00ebhet m\u00eb se e qart\u00eb se p\u00ebrse mungesa e gjumit na shkakton ulje t\u00eb aft\u00ebsis\u00eb p\u00ebr rigjenerim fizik e mendor dhe se p\u00ebrse ne rrezikohemi seriozisht t\u00eb s\u00ebmuremi. Mungesa e gjumit ndikon n\u00eb sistemin ton\u00eb imunitar dhe k\u00ebsisoj sjell me vete nj\u00eb rrezik t\u00eb shtuar p\u00ebr s\u00ebmundjet q\u00eb lidhen me t\u00eb ftohur\u00ebn e gripin, kjo merret me mend. Pak m\u00eb komplekse megjithat\u00eb duket se \u00ebsht\u00eb puna kur flasim p\u00ebr lindjen e nj\u00eb rreziku t\u00eb shtuar p\u00ebr s\u00ebmundjet q\u00eb lidhen me qarkullimin e gjakut n\u00eb zem\u00ebr, \u2013 ndryshimin e mineraleve- dhe ato psikike. N\u00eb studime t\u00eb ndryshme \u00ebsht\u00eb zbuluar se n\u00eb rastet e munges\u00ebs s\u00eb gjumit, p\u00ebrkeq\u00ebsohet ndryshimi i karbohidrateve, rritet niveli i sheqerit n\u00eb gjak, si dhe humbet balanc\u00ebn edhe prodhimi i tiroideve \u2013 t\u00eb gjitha k\u00ebto, mesazher\u00eb klasik\u00eb t\u00eb afrimit t\u00eb s\u00ebmundjeve t\u00eb zemr\u00ebs dhe diabetit.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sa or\u00eb gjum\u00eb na nevojiten?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ebse deri m\u00eb tani u pan\u00eb efektet e munges\u00ebs s\u00eb gjumit, \u00e7far\u00eb mund t\u00eb thoshim p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn? Studime t\u00eb ndryshme kan\u00eb treguar se p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme dhe t\u00eb ekuilibruar, nj\u00eb njeriu i duhen 4-10 or\u00eb gjum\u00eb, n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb faktor\u00ebve gjenetik\u00eb. Kjo koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb rriturit \u00ebsht\u00eb 6-8 or\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr, ka studime q\u00eb pohojn\u00eb se 8 or\u00eb gjum\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb domosdoshme, por 6, 5 ose 4 or\u00eb gjum\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb mjaftueshme. Sidoqoft\u00eb, si \u201cvij\u00eb e kuqe\u201d konsiderohet tetor\u00ebshi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gjumi i tep\u00ebrt, si ai i mang\u00ebti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ata q\u00eb flen\u00eb m\u00eb shum\u00eb ose m\u00eb pak se mesatarja, her\u00ebt a von\u00eb do t\u00eb p\u00ebrballen paradoksalisht me probleme sh\u00ebndet\u00ebsore krahasuar me ata q\u00eb flen\u00eb mjaftuesh\u00ebm dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb rregullt. N\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb gjat\u00eb kohor, u mor\u00ebn n\u00eb observim m\u00eb shum\u00eb se 71 000 gra gjat\u00eb 10 viteve dhe u v\u00ebrejt\u00ebn dy pika t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. E para, gjumi i tep\u00ebrt rriste rrezikun p\u00ebr s\u00ebmundje t\u00eb zemr\u00ebs; e dyta, ata q\u00eb flinin shum\u00eb p\u00ebrballeshin me t\u00eb nj\u00ebjtat probleme sh\u00ebndet\u00ebsore si ata q\u00eb flinin pak. Gjumi i tep\u00ebrt mund t\u00eb shkaktoj\u00eb obezitet, diabet, rritje t\u00eb presionit t\u00eb gjakut, ulje t\u00eb v\u00ebllimit muskulor, dob\u00ebsim t\u00eb sistemit imunitar dhe depresion.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebr sportist\u00ebt cil\u00ebsor\u00eb, nj\u00eb gjum\u00eb i mjaftuesh\u00ebm renditet nd\u00ebr faktor\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb arritur rezultatet e d\u00ebshiruara. Por edhe p\u00ebr njer\u00ebzit normal\u00eb, mosfjetja mund t\u00eb sjell\u00eb pasoja t\u00eb r\u00ebnda. E nj\u00ebjta gj\u00eb ndodh edhe kur e tejkaloni me gjumin Gjumi i rregullt dhe i thell\u00eb p\u00ebr procesin m\u00ebsimor t\u00eb trurit njer\u00ebzor \u00ebsht\u00eb nj\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1841,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/voranews.al\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/4FEFC4B4-16CF-4625-A390-226DF3C5A090.jpeg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1839"}],"collection":[{"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1839"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1839\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1842,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1839\/revisions\/1842"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1841"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1839"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/voranews.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}