Bashkimi Europian po gatit ndryshime rrënjësore në mënyrën si pranon shtete të reja anëtare. Komisioni Europian ka paraqitur një propozim të ri që synon integrimin gradual të vendeve kandidate, kontrolle më të forta mbi demokracinë dhe sundimin e ligjit, si dhe fleksibilitet më të madh në vendimmarrjen brenda bllokut. Në kuadër të këtij procesi, Shqipëria është cilësuar si një nga vendet që po tregon përparim real.
Komisionerja europiane për zgjerimin, Marta Kos, prezantoi propozimin në Konferencën e Ambasadorëve Kroatë në Zagreb, duke e krahasuar këtë moment historik me Aktin Final të Helsinkit të vitit 1975. Sipas saj, bota ka ndryshuar rrënjësisht dhe procesi i zgjerimit duhet të përshtatet me realitetin e ri. Kos skicoi katër shtylla kryesore të reformës: ndryshime brenda strukturave ekzistuese pa prekur traktatet, masa demokratike mbrojtëse të fortuara, metodologji e re me integrim të shkallëzuar dhe masa kalimtare gjithëpërfshirëse.
Shqipëria, ndër vendet me standard të konsoliduar
Ndër shembujt pozitivë, Kos veçoi Malin e Zi si favorit kryesor për anëtarësim, por gjithashtu vuri në dukje Shqipërinë si vend që ka plotësuar standardet thelbësore të sundimit të ligjit. Kjo vlerësim e pozicionon Shqipërinë në një vend të favorshëm brenda procesit të integrimit europian, veçanërisht në kontekstin e reformave që ka ndërmarrë vendi gjatë viteve të fundit. Komisionerja përmendi gjithashtu përparimet teknike të Ukrainës dhe Moldavisë, si dhe vendimin e Islandës për të rihapur bisedimet e pranimit.
Sipas propozimit të ri, vendet kandidate nuk do të duhet të presin anëtarësimin e plotë për të shijuar përfitime konkrete. Metodologjia e re parashikon hyrje të hershme në Zonën e Vetme të Pagesave në Euro (SEPA) dhe lidhje me rrjetin energjetik të bllokut — hapa që do të ndikonin drejtpërdrejt në ekonomitë e vendeve si Shqipëria.
Mbrojtje demokratike dhe reforma të brendshme
Kos nguli këmbë se BE-ja nuk mund të lejojë që vende të reja të shkelin parimet themelore demokratike pasi bëhen anëtare. Ajo paralajmëroi hapur kundër rrezikut të "Kuajve të Trojës" brenda unionit — duke iu referuar shteteve që mund të erosojnë vlerat europiane nga brenda. Për këtë arsye, propozimi parashikon mekanizma korrigjues dhe parandalues shumë më të fortë sesa ata ekzistues.
Sa i përket strukturës vendimmarrëse, Kos propozoi zvogëlimin e rasteve kur një shtet i vetëm mund të bllokojë vendime kolektive, si dhe zgjerimin e mekanizmit të bashkëpunimit të forcuar — mjet që u lejon një grupi vendesh të ecin përpara edhe pa pajtimin unanim të të gjithë anëtarëve.
Propozimi i Komisionit Europian pritet të kalojë në shqyrtim nga udhëheqësit e bllokut gjatë tetorit. Për Shqipërinë, ky debat vjen në një moment kur vendi ndodhet në fazat aktive të negociatave të anëtarësimit — dhe vlerësimet pozitive nga Brukseli mund të shpejtojnë hapat e ardhshëm drejt integrimit.
BurimiRTSH
