Bujqësia shqiptare po kalon njërën nga krizat më serioze të viteve të fundit: jo vetëm kapitali vendas ka hequr dorë nga ky sektor, por edhe investitorët e huaj po e braktisin. Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se gjatë tremujorit të dytë të këtij viti, investimet e huaja direkte në bujqësi kanë shënuar një vlerë negative prej 3.4 milionë eurosh — shifra rekord negative në të gjithë historikun e matjeve për këtë sektor.
Kjo do të thotë se kapitali i huaj nuk është thjesht i ngrirë, por po tërhiqet aktivisht nga bujqësia shqiptare, duke lënë pas një zbrazëti që ekonomistët e quajnë shqetësuese. Konteksti e bën situatën edhe më dramatike: Shqipëria tërheq gjithsej rreth 1.61 miliardë euro investime të huaja direkte, por pjesa e bujqësisë në këtë shumë mbetet praktikisht e papërfillshme.
Toka e fragmentuar dhe paqëndrueshmëria politike, pengesa kryesore
Eksperti i bujqësisë Ilir Pilku ka identifikuar disa arsye kryesore që i largojnë investitorët nga ky sektor. "Kur flasim për 1.61 miliardë euro investime të huaja direkte në Shqipëri, në bujqësi vlera është e papërfillshme. Në radhë të parë kemi problemin e fragmentimit të tokës, në radhë të dytë kemi mungesën e një tregu ligjor të shitblerjes së tokës bujqësore, edhe pse është e lejueshme marrja e saj me 99 vite, dhe kuptojmë edhe situatën politike dhe paqëndrueshmërinë e saj", deklaroi Pilku.
Sipas tij, dallimi mes investimeve direkte dhe atyre indirekte është thelbësor: "Investimet indirekte janë para nga donatorët, të cilat nuk japin ndonjë impakt të madh në ekonomi, ndërsa investimet direkte në bujqësi janë gati të papërfillshme." Pra, edhe fondet që vijnë si donacione ndërkombëtare nuk arrijnë të kompensojnë mungesën e kapitalit privat produktiv.
Pasojat: prodhim më i ulët, çmime më të larta, varësi nga importet
Alarmi që ngrenë ekspertët nuk është thjesht statistikor. Kur investimet mungojnë, zinxhiri i pasojave është i parashikueshëm: prodhimi vendas ulet, varësia nga importet e ushqimeve rritet dhe çmimet për konsumatorin shqiptar mund të pësojnë rritje të shpejta. Ky rrezik prek drejtpërdrejt çdo familje shqiptare, veçanërisht ato me të ardhura të ulëta.
Të dhënat historike e bëjnë tablonë edhe më domethënëse: dikur bujqësia kontribuonte me rreth 20% të Prodhimit të Brendshëm Bruto të vendit, ndërkohë që sot kjo peshë ka rënë në rreth 15% dhe vazhdon të tkurret. Nëse nuk ndërhyhet me reforma konkrete — sidomos në rregullimin e tregut të tokës bujqësore dhe në garantimin e stabilitetit ligjor për investitorët — rënia e mëtejshme e sektorit duket e vështirë për t'u shmangur.
BurimiTelegrafi
