Qeveria shqiptare ka ndërmarrë hapa për të forcuar mbrojtjen dhe administrimin e trashëgimisë kulturore të vendit, duke propozuar një sërë shtesash dhe ndryshimesh në ligjin ekzistues. Këto ndryshime, të hartuara nga Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit, synojnë modernizimin e kuadrit ligjor dhe rritjen e efektivitetit në ruajtjen e pasurive kulturore materiale dhe jomateriale, duke e përafruar legjislacionin kombëtar me standardet e Bashkimit Evropian dhe UNESCO-s.
Nisma legjislative vjen si përgjigje ndaj problematikave të identifikuara gjatë zbatimit të ligjit aktual dhe për të përmbushur detyrimet ndërkombëtare të Shqipërisë. Edhe pse projektligji nuk ishte parashikuar në programin analitik të këtij viti, nevoja për përafrim me standardet e BE-së dhe ato ndërkombëtare e bëri të domosdoshëm hartimin e tij.
Mekanizma të rinj mbrojtës dhe adresimi i burokracisë
Një nga risitë kryesore të projektligjit është futja, për herë të parë, e mekanizmave teknikë të vlerësimit paraprak për projektet zhvillimore që mund të ndikojnë mbi monumentet ose zonat e mbrojtura. Kjo kërkesë vjen nga UNESCO dhe është rekomanduar edhe nga Kontrolli i Lartë i Shtetit. Gjithashtu, projektligji harmonizon përkufizimin e muzeut me standardet më të fundit të Këshillit Ndërkombëtar të Muzeve (ICOM) dhe rregullon procesin e licencimit të ekspertëve në terren.
Relacioni shpjegues i Ministrisë thekson se ligji i deritanishëm ka shkaktuar vonesa në përfundimin e procedurave të verifikimit, mungesë të një përcaktimi të qartë të përgjegjësive institucionale dhe vështirësi në koordinimin ndërmjet institucioneve. Për të adresuar këto çështje, ndryshimet e reja parashikojnë afate të prerë procedurale, qartësojnë rolin e secilit institucion për të shmangur mbivendosjet dhe krijojnë mekanizma për vendosjen e masave mbrojtëse paraprake në rastet kur ekziston rreziku i dëmtimit, tjetërsimit ose humbjes së pasurisë kulturore.
Mbështetje financiare dhe zbatimi institucional
Nisma ligjore krijon gjithashtu bazën ligjore për mbështetjen financiare të pronarëve privatë të pasurive kulturore, duke përfshirë grante, bashkëfinancim dhe kontribute në natyrë. Kjo synon të inkurajojë dhe ndihmojë individët në ruajtjen e objekteve me vlerë kulturore. Efektet financiare për buxhetin e shtetit do të përballohen sipas planifikimeve buxhetore vjetore.
Projektligji, i nënshkruar nga Ministri Blendi Gonxhja, mbështetet në nenet 78, 81 (pika 1) dhe 83 (pika 1) të Kushtetutës së Shqipërisë. Për zbatimin e këtij akti do të angazhohet një rrjet i gjerë institucionesh, duke përfshirë Ministrinë e Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Ministrinë e Drejtësisë, Ministrinë e Financave, Ministrinë e Infrastrukturës dhe Energjisë, Ministrinë e Mjedisit, Agjencinë Shtetërore të Kadastrës, Agjencinë e Zhvillimit të Territorit dhe Agjencinë Kombëtare të Planifikimit të Territorit. Kjo qasje e koordinuar synon të garantojë një zbatim efektiv dhe të plotë të ligjit të ri për mbrojtjen e trashëgimisë sonë kombëtare.
BurimiRTSH
