Kriza e strehimit në Shqipëri po marrë trajta gjithnjë e më të qarta: ndërtimi i ri po përqendrohet aty ku kapitali qarkullon me lehtësi, jo aty ku familjet kanë nevojë të strehohen. Kjo është konkluzion i një studimi të ri mbi tregun imobiliar, i cili zbulon një hendek në rritje midis çmimeve të banesave dhe mundësive reale të blerjes për shtresat e mesme e të ulëta.
Kapitali privat deformon tregun
Ekonomisti Eduart Gjokutaj shpjegon se tregu i banesave ka marrë një formë asimetrike, ku financimi vjen nga brenda shoqërive ndërtimore, nga institucione financiare, nga kompani offshore dhe nga shqiptarët jorezidentë. Kjo shumëllojshmëri burimesh kapitali e ka zhvendosur ofertën larg nevojave të çifteve të reja dhe të familjeve me të ardhura të ulëta. "Të gjitha këto kanë bërë që tregu të marrë një dimension asimetrik në raport me kërkesën masive të çifteve dhe të atyre që janë në nevojë", deklaroi Gjokutaj.
Studimi tregon se Tirana dhe Durrësi bashkarisht administrojnë rreth 54% të gjitha depozitave bankare në vend. Kjo peshë financiare, e kombinuar me remitancat dhe flukset informale të parave, e bën kryeqytetin dhe qytetin bregdetar destinacionin kryesor të investimeve në ndërtim, duke lënë pjesën tjetër të vendit në kushte stagnacioni.
Lejot e ndërtimit nuk ndjekin shpërndarjen e popullsisë
Sipas ekspertit, lejet e ndërtimit dhe kryerja faktike e punimeve ndjekin logjikën e fitimit, jo logjikën e nevojës shoqërore. "Ndërtimet përqendrohen aty ku tregu i banesave është më i shitshëm dhe ku kapitali qarkullon më shpejt", theksoi ai, duke shtuar se kjo nuk i përgjigjet as shpërndarjes gjeografike të popullsisë, as nevojave konkrete të komuniteteve.
Gjokutaj vëren se ky polarizim godet me forcë çiftet e reja në qytetet e vogla dhe periferitë e Shqipërisë, ku mungesa e ofertës zyrtare të banesave sociale e kthen strehimin në një barrë të padurueshme. Kapitali ekzistues, sipas tij, mbetet shpesh i fjetur dhe nuk mobilizohet për t'i dhënë zgjidhje atyre segmenteve të tregut ku nevoja është më e madhe.
Eksperti thekson nevojën për ndryshim politik: "Një politikë më e çpolarizuar duhet të synojë pikërisht lëvizjen e brendshme dhe strehimin si problem kyç për çiftet e reja në periferi të Shqipërisë." Ai bën thirrje që kapitali i fjetur të vihet në funksion të zhvillimit social, nëpërmjet instrumenteve që mund ta orientojnë drejt zonave dhe grupeve të lëna pas dore nga tregu i lirë. Nëse politikat publike nuk ndërhyjnë, hendeku midis ofertës dhe nevojës reale rrezikon të thellohet edhe më tej në vitet në vijim.
BurimiRTSH
