Presidenti amerikan Donald Trump bëri një deklaratë të re të ashpër ndaj Iranit të mërkurën, duke njoftuar se çdo dëm i ardhshëm ndaj anijeve, ngarkesave apo të gjithave që lidhen me transportin detar do të kompensohet drejtpërdrejt nga fondet iraniane që ndodhen nën kontrollin e Shteteve të Bashkuara. Deklarata u publikua në platformën Truth Social më 23 korrik 2026.
«Nga ky moment e tutje, çdo dëm i shkaktuar ndaj anijeve, ngarkesave apo çdo gjëje tjetër të lidhur me to, do të paguhet me paratë iraniane që Shtetet e Bashkuara kanë në zotërim dhe kontrollojnë», shkroi Trump, duke shtuar se vlera e këtyre dëmeve mund të jetë «shumë e konsiderueshme», por megjithatë e cilësoi vendimin si «të drejtë dhe të ekuilibruar».
Konteksti i tensioneve në det
Kjo deklaratë vjen në mes të një periudhe të tensionuar në rajonet detare strategjike, ku incidentet që prekin anijet tregtare kanë shënuar rritje të ndjeshme gjatë viteve të fundit. Administrata Trump e lidhi qartë përgjegjësinë financiare me Teheranin, duke sinjalizuar se SHBA-ja do të veprojë si një lloj ndërmjetësi që vetëkompenson dëmet duke përdorur asetet iraniane të ngrira apo të sekuestruara.
Shtetet e Bashkuara kanë nën kontroll miliarda dollarë fonde iraniane të bllokuara si rezultat i sanksioneve ndërkombëtare dhe marrëveshjeve të ndryshme. Mekanizmi i saktë ligjor dhe institucional nëpërmjet të cilit do të zbatohet kjo masë mbeti i papërcaktuar në deklaratën e Trumpit.
Pasojat e mundshme dhe rëndësia për rajonin
Hapi i njoftuar nga Trump mund të ndikojë drejtpërdrejt edhe në tregjet globale të transportit detar, duke përfshirë anijet tregtare që transportojnë mallra nga dhe drejt porteve europiane e mesdhetare. Shqipëria dhe Kosova, si ekonomi të hapura dhe të varura nga importet, ndjekin me vëmendje çdo destabilizim të mundshëm të rrugëve detare ndërkombëtare.
Deklarata e Trumpit vjen ndërkohë që negociatat bërthamore me Iranin kanë mbetur në ngërç, ndërsa tensionet midis Uashingtonit dhe Teheranit vijojnë të jenë në nivele të larta. Reagimi zyrtar i qeverisë iraniane ndaj kësaj mase nuk ishte bërë i ditur në momentin e publikimit të këtij artikulli.
