Shtetet e Bashkuara i kanë lëshuar një ultimatum të qartë Ukrainës dhe partnerëve europianë të saj: nëse sulmet me rreze të gjatë kundër infrastrukturës energjetike ruse nuk ndalen, Uashingtoni mund të pezullojë shkëmbimin e inteligjencës me Kievin, si dhe mekanizmat që u lejojnë vendeve europiane të blejnë armë amerikane dhe t'i transferojnë ato në Ukrainë. Paralajmërimet u transmetuan fundjavën e fundit përmes kanaleve të Departamentit të Shtetit dhe Pentagonit, duke arritur edhe tek komandantët ushtarakë ukrainas nëpërmjet linjave ushtarake amerikane.
Dy burime europiane të njohura me zhvillimet pohuan se kërcënimi amerikan është real dhe jo thjesht retorikë diplomatike. Një zyrtar europian e cilësoi situatën si "një ditë e trishtë" për Kievin dhe aleatët e tij, duke theksuar se si shkëmbimi i inteligjencës ashtu edhe blerjet e armëve janë "jetike" për mbrojtjen e Ukrainës. Nëse ultimatumi zbatohet, pasojat mbi kapacitetin mbrojtës ukrainas do të ndihen menjëherë.
Çfarë rrezikon të humbasë Ukraina
Inteligjenca amerikane luan rol vendimtar në mbrojtjen e Ukrainës — ajo i ofron forcave ukrainase informacione në kohë reale mbi pozicionet e sistemeve lëshues të raketave ruse, trajektoren e projektileve dhe kohën e mbërritjes së tyre. Ndërprerja e kësaj mbështetjeje do të linte Ukrainën të ekspozuar ndaj sulmeve masive ruse me raketa dhe dronë. Nga ana tjetër, bllokimi i blerjeve do të godiste drejtpërdrejt furnizimin me raketa Patriot — sistemi antirakete që Kievi e ka identifikuar si prioritetin e tij kryesor ushtarak, ndërsa Moska ka intensifikuar bombardimet e saj ndaj qyteteve ukrainase.
Presidenti Donald Trump ka shprehur prej kohësh pakënaqësinë e tij ndaj presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky, duke e fajësuar konfliktin Rusi-Ukrainë për rritjen e çmimeve globale të naftës dhe karburanteve. Trump ka kërkuar nga të dyja palët të mos sulmojnë infrastrukturën energjetike, dhe kohët e fundit njoftoi se Moska dhe Kievi kishin arritur një marrëveshje mbi atë që ai e quajti "armëpushim energjetik". Zelensky u përgjigj duke thënë se Ukraina e mbështet këtë nismë, por duke kërkuar që edhe Rusia ta respektojë plotësisht. "Ukraina mbështet armëpushimin dhe është thelbësore që edhe Rusia ta mbështesë atë. Po presim detajet nga ana amerikane," shkroi Zelensky në platformën X.
Historia e tensioneve dhe rreziku i një krize të re
Kjo nuk është hera e parë që administrata Trump pezullon shkëmbimin e inteligjencës me Ukrainën. Në mars të vitit 2025, pas një debati të ashpër mes Trump dhe Zelensky në Zyrën Ovale, SHBA ndërpreu përkohësisht këtë mbështetje. Bashkëpunimi u rivendos vetëm pasi Kievi pranoi propozimin amerikan për armëpushim gjatë negociatave në Arabinë Saudite.
Tensionet u shtuan edhe nga marrëveshja e fundit mes Uashingtonit dhe presidentit rus Vladimir Putin për furnizimin e tregjeve globale me naftë dhe karburant rus — një hap që Kievi e ka kundërshtuar fuqishëm. Sipas burimeve amerikane, pikërisht sulmet e vazhdueshme ukrainase kundër rafineri ruse ishin një nga arsyet kryesore që e shtynë Trumpin drejt kësaj marrëveshje. Gjatë fundjavës, Trump shkoi edhe më larg, duke sugjeruar se Ukraina mund të ketë nevojë për udhëheqje të re dhe se Zelensky mund të duhet zëvendësuar — deklarata që rrisin ndjeshëm presionin mbi Kievin në një moment kritik të luftës.
BurimiAlbeu
