Ministri i Drejtësisë i Maqedonisë së Veriut, Jeton Shasivari, prezantoi para studentëve të fakulteteve juridike një zgjidhje ligjore që synon të mundësojë dhënien e Provimit të Jurisprudencës në gjuhën shqipe. Nëse kjo iniciativë kalon, do të shënojë fundin e një pengese institucionale që ka zgjatur pesëmbëdhjetë vjet e sa — dhe që, sipas koalicionit VLEN, ka diskriminuar sistematikisht studentët shqiptarë gjatë tërë kësaj periudhe.
Prezantimi u zhvillua gjatë një takimi me studentë të drejtësisë, ku u debatua gjerësisht mbi barrierën gjuhësore të ngritur prej dekadash ndaj komunitetit shqiptar. Deri tani, provimi i cili është kusht i detyrueshëm për ushtrimin e profesioneve juridike, ka qenë i disponueshëm vetëm në gjuhën maqedonase, duke u pamundësuar kështu shumë të diplomuarve shqiptarë të përparojnë në karrierën e tyre ligjore.
Barazia gjuhësore si e drejtë kushtetuese
Koalicioni VLEN e cilëson këtë hap si një nga arritjet konkrete të pranisë së tij në qeveri. Sipas njoftimit zyrtar të koalicionit, "barazia nuk duhet të mbetet vetëm premtim, por duhet të përkthehet në të drejta të garantuara dhe mundësi të barabarta për të gjithë". Kjo deklaratë pasqyron frymën e platformës me të cilën VLEN është futur në qeveri — mbrojtja e të drejtave të shqiptarëve si komunitet kushtetues i vendit.
Shqiptarët përbëjnë komunitetin e dytë më të madh në Maqedoninë e Veriut dhe gjuha shqipe ka statusin e gjuhës zyrtare krahas maqedonases, sipas Marrëveshjes së Ohrit të vitit 2001. Megjithatë, zbatimi praktik i kësaj barazie gjuhësore në institucione të ndryshme ka ngecur prej vitesh, duke lënë boshllëqe si ai i provimit të jurisprudencës.
Pasojat për studentët dhe profesionistët shqiptarë
Nëse ndryshimi ligjor miratohet, ndikimi do të jetë i menjëhershëm dhe i drejtpërdrejtë: qindra të diplomuar shqiptarë që kanë përfunduar studimet juridike do të kenë mundësinë të japin provimin shtetëror në gjuhën e tyre amtare, pa qenë të detyruar të operojnë me terminologji të huaj juridike. Kjo hap rrugën edhe për rritjen e numrit të juristëve, avokatëve dhe gjykatësve shqiptarë brenda sistemit të drejtësisë në Maqedoninë e Veriut — një sistem që ka nevojë urgjente për përfaqësim më të drejtë.
Ky zhvillim vijon një sërë hapash të tjerë institucionalë që VLEN ka ndërmarrë prej kur është bërë pjesë e koalicionit qeverisës. Për shqiptarët e Maqedonisë së Veriut, por edhe për opinionin publik në Shqipëri dhe Kosovë, çdo avancim i të drejtave gjuhësore të shqiptarëve jashtë kufijve kombëtarë konsiderohet si çështje e dinjitetit kombëtar dhe jo vetëm administrative.
BurimiTelegrafi
