Aleanca e Profesionistëve të Lirë (APL) ka publikuar një analizë të detajuar mbi efektet e paketës së re fiskale të propozuar nga qeveria, duke vënë në pah rritjen e mundshme të çmimeve dhe kostove shtesë për qytetarët dhe profesionet e lira. Analiza, e bazuar në të dhënat e Eurostat dhe INSTAT, thekson hendekun e thellë mes kostos së jetesës dhe nivelit të pagave në Shqipëri, krahasuar me vendet e Ballkanit Perëndimor.
Sipas APL-së, ndonëse ulja e TVSH-së për produktet bazë ushqimore dhe heqja e taksës së qarkullimit nga nafta janë masa pozitive, rritja e TVSH-së së përgjithshme me 1% pritet të rrisë çmimet e produkteve të tjera si mobiljet, veshjet dhe pajisjet elektronike, të cilat tashmë janë më të shtrenjta se në rajon. Gjithashtu, rritja e normës mbi dividendin mund të pengojë investimet dhe rritjen e pagave, ndërsa ulja e pragut të patatueshëm do të prekë drejtpërdrejt profesionet e lira duke u shtuar atyre një kosto të re administrative dhe deklarimi.
Ndikimi i Masave Fiskale të Reja
APL ka shqyrtuar secilën masë fiskale me shembuj konkretë. Ulja e TVSH-së nga 20% në 6% për 54 produkte bazë ushqimore pritet të zbresë çmimin përfundimtar me rreth 11.7%, me kushtin që çmimi neto të mbetet i pandryshuar. Heqja e taksës së qarkullimit nga nafta mund të ulë çmimin me rreth 30 lekë për litër. "Këto janë masat e duhura, sepse prekin ushqimin dhe karburantin, ku Shqipëria është më e shtrenjta sesa rajoni," theksohet në analizë. Megjithatë, kjo ulje duhet parë në kontekstin e zhvendosjes së taksës te detyrimi vjetor i automjetit, i cili parashikohet të rritet deri në dyfish, duke sjellë kosto shtesë për përdoruesit e rrallë të makinës.
Rritja e TVSH-së standarde nga 20% në 21% do të rrisë çmimin bruto me rreth 0.83% për çmimin neto të pandryshuar. Ky ndikim, ndonëse i vogël për çdo produkt, prek kategoritë si veshjet, mobiljet dhe pajisjet, ku çmimet janë tashmë ndër më të lartat në rajon dhe që shpesh përbëjnë mjete pune për profesionistët. Për këtë kategori, ulja e pragut të TVSH-së nga 10 në 5 milionë lekë përfshin rreth 17,500 tatimpagues të rinj, të cilët do të kenë detyrime shtesë për faturim, deklarim dhe kosto administrative. Rritja e dividendit nga 8% në 15% rrit barrën mbi fitimin e shpërndarë, duke ndikuar potencialisht te investimet dhe punësimi.
Kostoja e Jetesës dhe Fuqia Blerëse në Shqipëri
Analiza e APL-së thekson se Shqipëria ka një kosto jetese të lartë në krahasim me pagat. Të dhënat e Eurostat për vitin 2025 tregojnë se niveli i çmimeve të ushqimeve në Shqipëri arrin në 104% të mesatares së Bashkimit Evropian, pra 4% më i lartë. Ndërkohë, paga mesatare bruto ishte 860 euro në muaj, ndër më të ulëtat në rajon. Për krahasim, paga mesatare bruto në Serbi ishte 1,290 euro, në Mal të Zi 1,200 euro dhe në Maqedoninë e Veriut 1,100 euro, ku edhe çmimet e ushqimeve janë më të ulëta.
Fuqia blerëse për ushqime e pagës mesatare shqiptare është rreth 44% më e ulët se ajo në Maqedoninë e Veriut. Kjo diferencë bëhet akoma më e theksuar kur merret parasysh se ushqimet zënë 34.5% të shportës së konsumit në Shqipëri, më shumë se dyfishi i peshës së tyre në BE. Kjo situatë e vështirëson jetesën për familjet dhe i shtyn të rinjtë të kërkojnë mundësi jashtë vendit.
Për APL-në, ulja e qëndrueshme e kostos së jetesës kërkon jo vetëm masa direkte mbi çmimet, por edhe politika që nxisin produktivitetin, investimet, zgjerimin e bizneseve dhe rritjen e pagave. Monitorimi i kujdesshëm i tregut dhe rregulla tatimore të qëndrueshme janë thelbësore për të lehtësuar barrën mbi qytetarët dhe profesionistët.
BurimiMonitor
