Bashkimi Evropian ndërhyri diplomatikisht duke u bërë thirrje si Beogradit ashtu edhe Prishtinës të shmangin çdo deklaratë apo veprim që pengon normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet dy vendeve. Fokusi kryesor i reagimit të BE-së ishte propozimi i presidentit serb Aleksandar Vuçiq për të ndryshuar rrjedhën e lumit Ibër — një ide që shkaktoi tronditje të menjëhershme politike dhe diplomatike në gjithë rajonin.
Një zëdhënës i Komisionit Evropian deklaroi më 11 gusht se "përparimi në normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë mund të arrihet vetëm përmes dialogut". Ai shtoi se "deklaratat, përfshirë ato për ndryshime të mundshme të rrjedhës së lumit, dhe veprimet që nuk e mbështesin këtë synim duhet të shmangen". Komisioni kujtoi gjithashtu se dialogu Beograd-Prishtinë mbetet parakusht i domosdoshëm për të dyja palët në rrugën e tyre drejt integrimit evropian.
Vuçiq ndez alarmin, Kosova dhe Shqipëria reagojnë ashpër
Çështja nisi më 9 gusht, kur Vuçiq deklaroi se autoritetet serbe po konsultohen me ekspertë teknikë mbi mundësinë e devijimit të rrjedhës së Ibrit. Ai e lidhi këtë propozim me rrënimin e pronave të serbëve pranë Liqenit të Ujmanit, në veri të Kosovës. Deklarata nxiti reagime të forta nga zyrtarët e Prishtinës dhe shkaktoi edhe një përplasje të hapur midis Tiranës dhe Beogradit, ku palët shkëmbyen qëndrime të ashpra publike.
Komisioni Evropian komentoi edhe rrënimet në zonën e Ujmanit, duke theksuar se "çdo masë zbatuese me pasoja të pakthyeshme duhet të respektojë procesin e rregullt ligjor". Sipas Brukselit, personat e prekur nga këto masa duhet të kenë mundësinë të kërkojnë mbrojtje ligjore dhe gjyqësore para se çdo vendim të zbatohet në terren.
Ibri — një arterie ujore jetike për Kosovën
Lumi Ibër, me një gjatësi prej rreth 270 kilometrash, buron në Mal të Zi, kalon nëpër Serbi dhe derdhet në Kosovë, ku furnizon liqenin artificial të Ujmanit. Rreth dy të tretat e sipërfaqes së këtij liqeni ndodhen brenda territorit të Kosovës. Sistemi ujor i Ujmanit dhe i Ibër-Lepencit është jetik: furnizon shtatë komuna me ujë të pijshëm, mbështet bujqësinë dhe fton termocentralet e Obiliqit, të cilat prodhojnë pjesën dërrmuese të energjisë elektrike kosovare.
Ekspertë të fushës kanë vlerësuar se devijimi i rrjedhës është teknikisht i realizueshëm, por do të kërkonte investime jashtëzakonisht të mëdha. Mbi të gjitha, nëse do t'i shkaktonte dëme Kosovës, do të binte drejtpërdrejt ndesh me të drejtën ndërkombëtare. Serbia është palë nënshkruese e Konventës së Kombeve të Bashkuara të vitit 1997 për ujërat ndërkufitare, e cila garanton shfrytëzimin e drejtë dhe të arsyeshëm të këtyre burimeve dhe ndalon shkaktimin e dëmeve të konsiderueshme ndaj shteteve fqinje. Kosova, duke mos qenë ende anëtare e Kombeve të Bashkuara, nuk ka mundur të bëhet palë në këtë konventë.
Situata vazhdon të mbetet e tensionuar, ndërkohë që BE-ja e ka bërë të qartë se çdo lëvizje e njëanshme nga Beogradi do të shikohej si pengesë serioze në rrugën e Serbisë drejt Bashkimit Evropian. Dialogu, siç nënvizoi Komisioni Evropian, mbetet e vetmja rrugë e pranuar për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve ndërmjet dy vendeve.
BurimiRTSH
