Kursi i euros ndaj lekut shënoi të hënën një rekord negativ historik, duke zbritur në nivelin 93.07 lekë për euro — vlera më e ulët e regjistruar ndonjëherë nga Banka e Shqipërisë që kur monedha e përbashkët evropiane filloi të qarkullojë si monedhë fizike. Krahasuar me kulmin e arritur në shkurt të vitit 2011, kur një euro blihej me 140.4 lekë, rënia e akumuluar arrin në 47.5 lekë, ose rreth 34 për qind.
Vetëm brenda vitit 2026, euroja ka humbur 3.8% të vlerës së saj ndaj monedhës shqiptare — një ritëm rënieje i konsiderueshëm edhe sipas standardeve të fundit, duke pasur parasysh se tendenca zbritëse kishte nisur qysh në muajt e parë të vitit me intensitet të pazakontë.
Faktorët që shtyjnë lekun drejt forcimit
Agjentët e tregut valutor shpjegojnë rënien e momentit kryesisht me prurjet e sezonit turistik, i cili në gusht arrin pikun e vet. Shqipëria po regjistron fluks rekord vizitorësh të huaj — mbi 12 milionë hyrje të huajsh në vit — duke sjellë sasi të konsiderueshme valute në tregun e brendshëm. Megjithatë, ekspertët theksojnë se ky nuk është i vetmi motor i forcimit të lekut.
Statistikat e Bankës së Shqipërisë për tremujorin e parë të 2026-ës tregojnë se deficiti i llogarisë korrente zbriti në 228 milionë euro, duke u ngushtuar me 28% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit paraardhës. Njëkohësisht, investimet e huaja direkte arritën shumën e 404 milionë eurove — rekord historik për këtë periudhë të vitit, me rritje prej 11.6% në terma vjetorë. Edhe politika fiskale ka dhënë kontributin e vet: suficiti buxhetor i gjashtëmujorit të parë të 2026-ës arriti vlerën e 52.8 miliardë lekëve, 60% më shumë se një vit më parë, duke kufizuar ofertën e lekut në treg dhe duke e mbajtur kështu monedhën vendase të fortë.
Roli i parave informale dhe ndërhyrja e Bankës Qendrore
Një faktor i rëndësishëm, edhe pse i vështirë për t'u matur, mbetet ndikimi i flukseve valutore me origjinë informale apo kriminale. Raste të dokumentuara nga Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar kanë konfirmuar investimin e shumave të mëdha në tregun e pasurive të paluajtshme, duke shtuar presion mbi kursin. Analiza historike sugjeron se nga viti 2016 deri në 2024-ën, rënia e euros shpjegohet më shumë nëpërmjet rritjes së lejes së ndërtimit — dhe rrjedhimisht të parave informale — sesa nëpërmjet faktorëve të llogarisë korrente.
Banka e Shqipërisë po ndërhyn rregullisht në treg duke blerë euro për të frenuar nënçmimin e monedhës së përbashkët, por pa mundur ta ndalë plotësisht rrëshqitjen. Vetëm gjatë kësaj jave institucioni ka ndërhyrë dy herë. Nga fillimi i vitit 2024 e deri në fund të tremujorit të parë të 2026-ës, banka qendrore ka blerë gjithsej rreth 2.2 miliardë euro nga tregu — një shifër e jashtëzakonshme, që tregon shkallën e presionit mbi kursin.
Forcimi i vazhdueshëm i lekut ka pasoja të dyanshme për ekonominë shqiptare: nga njëra anë e bën importin dhe udhëtimet jashtë më të lira për qytetarët, por nga ana tjetër e shtrenjon eksportin shqiptar dhe ul vlerën në lekë të remitancave të emigrantëve — burim jetik i të ardhurave për shumë familje.
BurimiMonitor
