Nga fushat e orizit në Vietnam deri te brigjet e Shqipërisë, nga kullat e Gjirit Persik te komplekset luksoze të Ballkanit — marka Trump po zgjerohet me shpejtësi në vende që janë njëkohësisht në qendër të interesave strategjike të Shteteve të Bashkuara. Ky fenomen, i përshkruar ndryshe si "diplomacia e tullës", ka nxitur debate mbi vijën e hollë që ndan kontratat private nga vendimmarrja politike e Shtëpisë së Bardhë.
Trump Organization zakonisht nuk financon drejtpërdrejt ndërtimet, por licencon markën, menaxhon hotele ose klube golfi dhe përfiton nga tarifa dhe honorare. Modeli është i njëjtë në çdo cep të botës: partnerë lokalë investojnë, kurse emri Trump u jep projekteve peshë dhe dukshmëri.
Vietnami, Gjiri Persik dhe rasti shqiptar
Njëri prej rasteve që ka tërhequr më shumë vëmendje është ai i Vietnamit, ku rreth 900 hektarë tokë janë ndarë për ndërtimin e një resorti luksoz me vlerë rreth 1.5 miliardë dollarë amerikanë — me fusha golfi, vila dhe hotele me emrin Trump. Miratimi përfundimtar erdhi në vitin 2025, pikërisht kur Hanoi dhe Uashingtoni po zhvillonin bisedime intensive mbi çështjet tregtare dhe kërcënimet me tarifa doganore. Mijëra familje fshatare u detyruan të largohen nga tokat e tyre, duke zhvendosur edhe varret e të afërmve.
Në vendet e Gjirit Persik, prania e markës është bërë e dukshme: kulla, hotele dhe komplekse turistike luksoze janë planifikuar në Dubai, Oman, Katar dhe Arabinë Saudite. Kompania saudite Dar Global, partnere e Trump Organization, ka njoftuar projekte me vlerë miliarda dollarësh në Riad dhe Xheda — ndërkohë që marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Riadit janë forcuar nëpërmjet marrëveshjeve për mbrojtjen, energjinë dhe investimet.
Edhe Shqipëria figuron në këtë hartë. Kompania Affinity Partners e Jared Kushner, dhëndri i Trumpit, ka promovuar projekte turistike në ishullin e Sazanit dhe në zonën e Zvërnecit. Qeveria shqiptare u ka dhënë atyre statusin e investimeve strategjike, por projektet kanë nxitur kundërshtime nga organizatat mjedisore dhe aktivistë, të cilët shqetësohen për ndikimin mbi zonat e mbrojtura natyrore dhe biodiversitetin e brigjeve.
Rrjeti global dhe pyetja pa përgjigje
Projektet e lidhura me markën Trump shtrihen gjithashtu në Gjeorgji, Indonezi, Indi, Rumani dhe Izrael. India është kthyer në një nga tregjet kryesore, me disa komplekse luksoze në ndërtim e sipër. Në Serbi, një projekt i Kushner për transformimin e ish-kompleksit ushtarak jugosllav në Beograd u përball me protesta dhe hetime, para se të braktisej.
Mbështetësit e Trumpit argumentojnë se bëhet fjalë për investime të ligjshme që forcojnë markën dhe imazhin amerikan në tregjet botërore. Kritikët, nga ana e tyre, ngrenë shqetësime serioze mbi përplasjen e mundshme mes interesave private të presidentit dhe vendimeve që ai merr si kreu i ekzekutivit amerikan. Nuk ka prova të drejtpërdrejta për shkëmbime mes kontratave dhe vendimeve politike — por bashkëkohësia e ngjarjeve vijon të ngrejë pikëpyetje.
Pyetja që qëndron e hapur është kjo: a është zgjerimi global i markës Trump thjesht një strategji e suksesshme biznesi, apo po shndërrohet gradualisht në një formë të re të diplomacisë ekonomike amerikane, ku tulla dhe kullat zëvendësojnë bisedimet tradicionale?
BurimiJava News
