Kuvendi i Shqipërisë miratoi të enjten reformën e re administrativo-territoriale me 85 vota pro, pas orëve të gjata debatesh parlamentare. Mazhoranca socialiste siguroi shumicën e nevojshme, por reforma nuk fitoi mbështetje nga opozita dhe u shoqërua me rezerva edhe brenda radhëve qeveritare. Sipas ndryshimeve të miratuara, numri i bashkive do të ulet nga 61 në 46 — pra 15 bashki humbasin statusin e njësisë së vetëqeverisjes vendore dhe bashkohen me qendrat fqinje më të mëdha.
Ky është konsolidimi i dytë i madh territorial që nga reforma e vitit 2014, e cila kishte reduktuar numrin e njësive vendore nga 373 në 61 bashki. Dymbëdhjetë vjet më vonë, qeveria argumenton se njësitë ekzistuese janë financiarisht të vogla për të ofruar shërbime cilësore dhe se bashkimet e reja do të krijojnë struktura më të qëndrueshme.
Cilat bashki bashkohen dhe si do të funksionojnë
Sipas hartës së miratuar, Fushë-Arrëzi bashkohet me Pukën, Klosi me Matin dhe Rrogozhinja me Kavajën. Në qarkun e Beratit, Dimali dhe Poliçani integrohen me Beratin, ndërsa në qarkun e Fierit, Patosi i shtohet Fierit dhe Divjaka kalon nën administrimin e Lushnjës. Në jug, Selenica bashkohet me Vlorën, Këlcyra me Përmetin, Memaliaj me Tepelenën dhe Libohova me Gjirokastrën. Në Korçë, Maliqi bashkohet me qendrën e qarkut, ndërsa në Elbasan, Cërriku dhe Belshi integrohen me Elbasanin dhe Përrenjasi me Librazhdin.
Bashkitë që shpërthehen nuk do të kenë më drejtim politik të pavarur dhe buxhet të veçantë — të gjitha kompetencat do t'u kalojnë bashkive përfshirëse. Zbatimi parashikohet të jetë gradual: përgatitja ligjore gjatë viteve 2026-2027, transferimi i kompetencave dhe aseteve në vitet 2027-2028, konsolidimi në periudhën 2029-2030 dhe vlerësimi i plotë i rezultateve deri në vitin 2035. Për kostot e tranzicionit — riorganizim personeli, integrim digjital, harmonizim kontratash — raporti parlamentar prej 357 faqesh rekomandon krijimin e një Fondi Kombëtar të Tranzicionit me financim shumëvjeçar.
Ekspertët: Problemi nuk është vetëm numri i bashkive
Raporti i Komisionit të Posaçëm Parlamentar e pranon hapur se bashkimet territoriale duhet të justifikohen nga përmirësime të qëndrueshmërisë financiare dhe funksionale, pa dëmtuar aksesit e qytetarëve. Afrim Krasniqi, nga Instituti i Studimeve Politike, paralajmëron se reforma rrezikon të ndikohet nga llogaritje politike dhe elektorale, në vend që të mbështetet mbi një model të qartë qeverisjes vendore. Urbanisti Gent Kaprata shton se numri i bashkive duhet të dalë si rezultat i analizës së funksioneve, kompetencave dhe burimeve — jo të jetë pikënisja e reformës.
Një shqetësim i veçantë lidhet me zonat rurale dhe malore, ku bashkimi me qendra më të mëdha mund të rrisë distancën fizike dhe administrative të banorëve nga vendimmarrja. Raporti rekomandon gjithashtu rishikimin e formulës së financimit vendor, rritjen e transfertave të pakushtëzuara dhe kthimin e një pjese të tatimit mbi të ardhurat personale tek bashkitë sipas vendbanimit të tatimpaguesve.
Opozita paraqiti një model të kundërt: Partia Demokratike propozoi shtimin e numrit të bashkive në mbi 92 njësi, duke argumentuar se reforma e vitit 2014 e largoi pushtetin vendor nga komunitetet rurale dhe malore. Bashkëkryetari i Komisionit Parlamentar për këtë reformë nga radhët e PD-së, Luçiano Boçi, mbrojti kriteret e demografisë, potencialit ekonomik, distancës nga shërbimet dhe identitetit historik si bazë të çdo rishikimi territorial. Miratimi i sotëm e mbyll debatin legjislativ, por faza e zbatimit do të jetë prova e vërtetë nëse reforma sjell përfitime konkrete për qytetarët apo mbetet kryesisht ndryshim i hartës administrative.
BurimiAlbeu
