Bashkimi Evropian po hyn në një fazë vendimtare të politikës së tij të zgjerimit, ku reformat e brendshme dhe pranimet e reja po trajtohen si dy anë të së njëjtës medalje. Në këtë kontekst, Shqipëria dhe Mali i Zi dalin si vendet kandidate më afër finishit — dy shtete që, sipas analizave të ekspertëve dhe zyrtarëve brukseliotë, mund të jenë të parat të kalojnë pragun e anëtarësimit pas një bllokimi prej më shumë se një dekade.
Zyrtarët evropianë bëjnë me dije se vetëm gjatë gjashtë muajve të fundit janë mbyllur më shumë kapituj negociues sesa gjatë të gjithë dhjetëvjeçarit të kaluar. Për Brukselin, zgjerimi ka marrë tani një dimension të ri: nuk konceptohet si procedurë burokratike, por si mjet gjeopolitik strategjik për të garantuar stabilitetin në fqinjësinë direkte të bllokut.
Serbia, Ukraina dhe ekuilibrat e reja të pushtetit
Analiza thekson se anëtarësimi i Shqipërisë dhe Malit të Zi nuk do të ndryshonte ndjeshëm baraspeshën politike të BE-së për shkak të peshës së tyre demografike dhe ekonomike. Por ecuria e tyre hap automatikisht debatin mbi Serbinë. Grupi i njohur si "Miqtë e Ballkanit Perëndimor" kërkon që procesi i vlerësimit të mbetet i bazuar në merita, pa dallime mes vendeve. Ndërkohë, presioni për të përshpejtuar integrimin e Ukrainës dhe Moldavisë po ndërlikon këtë ekuacion të brishtë.
Ukraina, sipas ekspertëve, mbetet "elefanti në dhomë". Përmasat e saj territoriale, popullsia dhe kapacitetet ushtarake do të riformësonin rrënjësisht mekanizmat vendimmarrës brenda bllokut nëse ky vend do të arrinte anëtarësimin e plotë. Paralelisht, Islanda shqyrton mundësinë e rikthimit në tryezën e negociatave nëpërmjet një referendumi kombëtar.
Reforma strukturore dhe sfida e ratifikimit
Më 30 shtator, Komisioni Evropian pritet të prezantojë një rishikim të thellë të politikave të zgjerimit — një plan operacional për BE-në me 30 ose më shumë shtete anëtare. Ndër ndryshimet që po shqyrtohen: zëvendësimi i rregullit të unanimitetit me shumicë të kualifikuar në çështjet e politikës së jashtme, ofrimi i përfitimeve ekonomike për vendet kandidate edhe para anëtarësimit të plotë, si dhe riorganizimi i Komisionit Evropian duke hequr parimin se çdo shtet duhet të ketë automatikisht një komisioner — ide kjo që po haset me rezistencë nga vendet e vogla.
Sfida finale mbetet ratifikimi. Në Francë, kushtetuta e detyron çdo pranim të ri të kalojë ose nëpërmjet referendumi ose me shumicë prej tre të pestash në Parlament — një pengesë jo e vogël në kohën kur e djathta euroskeptike po konsolidon pozitat në disa kryeqytete evropiane. Koordinatori i Grupit Këshillimor të Politikave për Ballkanin, Florian Bieber, ka paralajmëruar qartë: "Nëse Mali i Zi nuk ia del, kjo padyshim do ta prishë seriozisht të gjithë procesin. Kemi nevojë për një plan emergjence shumë të qartë."
Për Shqipërinë, ky moment përfaqëson kulmin e një rruge të gjatë reformash dhe negociatash. Suksesi apo dështimi i këtij cikli zgjerimi do të përcaktojë jo vetëm të ardhmen e Tiranës dhe Podgoricës, por edhe besueshmërinë e vetë projektit europian si forcë tërheqëse në Ballkan dhe përtej tij.
BurimiRTSH
