Tatimet doganore mbeten në qendër të agjendës ekonomike të presidentit amerikan Donald Trump gjatë mandatit të tij të dytë. Një seri e re masash tatimore mbi importet sapo ka hyrë në fuqi, duke shtuar presionin mbi ekonominë amerikane dhe duke rihapur debatin se kush e bart realisht koston e kësaj politike.
Sipas vlerësimeve ekonomike, familjet amerikane po paguajnë mesatarisht rreth 1.5% më shumë për mallrat e përditshme si pasojë e drejtpërdrejtë e këtyre tarifave. Ky shifër, megjithëse e duket e vogël në pamje të parë, përfaqëson qindra dollarë shtesë në vit për çdo familje me të ardhura mesatare — një barrë që bie kryesisht mbi konsumatorin e zakonshëm, jo mbi shtetet huaja eksportuese siç ka pretenduar administrata Trump.
Qëllimet e deklaruara dhe realiteti ekonomik
Administrata Trump ka justifikuar tatimet doganore me disa argumente: mbrojtja e industrisë vendase, krijimi i vendeve të punës, dhe shtrëngimi i vendeve partnere në renegociimin e marrëveshjeve tregtare. Presidenti Trump ka prezentuar tarifat si armën kryesore me të cilën Amerika mund të ribalancojë marrëdhëniet e saj tregtare me Kinën, Bashkimin Europian dhe vendet e tjera me të cilat SHBA ka deficit tregtar.
Megjithatë, ekonomistët e pavarur ngrenë pikëpyetje serioze. Kompanitë importuese amerikanë e paguajnë tarifën kur mallrat hyjnë në territorin e SHBA-së, dhe më pas e transferojnë këtë kosto te konsumatori përfundimtar nëpërmjet çmimeve më të larta. Ky mekanizëm, sipas analistëve, nënkupton se politika doganore funksionon de facto si një taksë e brendshme mbi amerikanët — veçanërisht mbi ata me të ardhura më të ulëta, të cilët shpenzojnë përqindje më të lartë të buxhetit familjar për mallra të importuara.
Ndikimi i mundshëm edhe për Shqipërinë dhe Europën
Tensionet tregtare ndërmjet Washingtonit dhe Brukselit, të intensifikuara nga kjo politikë, kanë refleksione edhe për Shqipërinë. Si vend aspirant për anëtarësim në Bashkimin Europian, Shqipëria është e ekspozuar ndaj pasojave që politikat doganore amerikane shkaktojnë tek ekonomitë europiane — partnerët kryesorë tregtarë të Tiranës. Rritja e çmimeve të mallrave dhe destabilizimi i zinxhirëve të furnizimit global mund të ndikojnë në koston e importeve dhe ecurinë e investimeve të huaja në rajon.
Diskutimi rreth efektivitetit të tarifave mbetet i hapur. Nëse qëllimi është rikthimi i prodhimit industrial në SHBA, rezultatet deri tani janë të kufizuara — proceset e transferimit të prodhimit kërkojnë vite. Nëse qëllimi është presioni negociues, disa marrëveshje janë arritur, por me çmimin e rritjes së pasigurisë globale. Mandati i dytë i Trumpit po teston kufijtë e kësaj strategjie me pasoja që tejkalojnë kufijtë amerikanë.
BurimiBBC World
