Qeveria shqiptare ka parashikuar në projektbuxhetin e vitit 2027 një fond prej 201 miliardë lekësh — rreth 2,2 miliardë eurosh — për investime kapitale. Ky zë buxhetor shënon rritjen më të lartë në kategorinë e shpenzimeve, me një shtesë prej rreth 14,4 për qind krahasuar me buxhetin e rishikuar të vitit 2026. Megjithatë, paralelisht me rritjen e fondeve, aftësia e institucioneve për t'i shpenzuar ato në kohë dhe me eficiencë po tregon shenja gjithnjë e më shqetësuese.
Investimet publike do të zënë 6,9 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto dhe rreth një të pestën e shpenzimeve të përgjithshme buxhetore — kuota e lartë kjo edhe në krahasim rajonal. Nga fondi total, 134,8 miliardë lekë do të financohen nga burimet e brendshme dhe 62,5 miliardë lekë nga financimi i huaj, ndër to 14,1 miliardë lekë nga Plani i Rritjes i Bashkimit Europian.
Realizimi — problemi i vjetër që nuk zgjidhet
Të dhënat e Ministrisë së Financave për nëntëmujorin e vitit 2026 tregojnë një panoramë shqetësuese: investimet kapitale u realizuan në masën prej vetëm 35,6 për qind të planit vjetor, duke arritur në 62,7 miliardë lekë nga plani prej 176 miliardë lekësh. Kjo do të thotë se rreth 1,2 miliardë euro do të duhet të shpenzohen brenda vetëm tre muajve të fundit të vitit — një detyrë praktikisht e pamundur pa kompromentuar cilësinë e shpenzimeve.
Krahasimi me shpenzimet korente e bën kontrastin edhe më të dukshëm: ndërsa shpenzimet e zakonshme janë realizuar në masën 95,7 për qind të planit, tek investimet publike ka mbetur pa u shfrytëzuar pothuajse një e katërta e fondeve të programuara. Kjo ecuri nuk është rastësore — eksperienca e viteve të mëparshme ka treguar se mbi 40 për qind e buxhetit të investimeve grumbullohet dhe alokohet vetëm në muajin dhjetor, duke krijuar një presion artificial dhe duke vënë në dyshim efektivitetin real të projekteve.
Infrastruktura — boshllëku midis shifrave dhe realitetit
Paradoksi është i qartë: Shqipëria shpenzon për investime kapitale 1,2 deri në 1,6 pikë përqindjeje të PBB-së më shumë se vendet e tjera të rajonit, por me pak rezultate konkrete për qytetarët. Një raport ndërkombëtar për furnizimin me ujë e ka veçuar Shqipërinë si shembull specifik, ku pavarësisht financimeve të larta buxhetore në sektorin e ujësjellësve, popullata vuan mungesë akute të ujit të pijshëm dhe ujërat e zeza mbeten kryesisht të papërpunuara.
Gjithashtu, ndërsa investimet publike marrin pjesën më të madhe të tortës buxhetore — duke arritur në 2027 në 20,6 për qind të shpenzimeve totale nga 15,8 për qind që ishin në vitin 2025 — Shqipëria shpërndan proporcionalisht më pak për arsim, shëndetësi dhe mbrojtje sociale krahasuar me vendet fqinje. Ky mosekuilibër strukturor ngre pyetje serioze mbi prioritetet buxhetore të vendit dhe mbi aftësinë e aparatit shtetëror për të kthyer investimet e planifikuara në infrastrukturë funksionale për qytetarët.
BurimiMonitor
