Davor Ivo Stier, eurodeputet kroat nga partia HDZ, ka deklaruar se Serbia nuk ka shënuar asnjë përparim drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian që nga fillimi i agresionit rus në Ukrainë, në shkurt të vitit 2022. Stier, në emisionin “Romano Bolkoviq – 1 na 1” në televizionin kroat HRT, theksoi se politika e Beogradit për të balancuar mes Perëndimit dhe Rusisë nuk është e qëndrueshme në afatgjatë. Ai e krahasoi situatën e Serbisë me atë të Turqisë, duke theksuar se ndryshe nga Ankaraja, e cila si anëtare e NATO-s mund të mbajë marrëdhënie me të dyja palët, Serbia ka më pak hapësirë manovrimi, pasi ekonomikisht është e lidhur fort me Perëndimin dhe vendet fqinje.
Stier theksoi se Beogradi nuk ka hapur apo mbyllur asnjë kapitull negociatash prej më shumë se dy vitesh, çka vjen si pasojë e mungesës së reformave dhe e kursit gjeopolitik që ka zgjedhur. Ky stanjacion i Serbisë në procesin e integrimit evropian ka implikime të rëndësishme për stabilitetin dhe zhvillimin e gjithë rajonit të Ballkanit Perëndimor, përfshirë Shqipërinë dhe Kosovën, të cilat aspirojnë gjithashtu anëtarësimin në BE.
Përgjegjësia e Merkelit dhe roli i fuqive perëndimore
Eurodeputeti kroat u ndal edhe te roli i fuqive perëndimore, veçanërisht Gjermanisë dhe Francës, në zhvillimet rajonale. Ai theksoi se ish-kancelarja gjermane Angela Merkel, të cilën e cilësoi si figurën politike më të fuqishme të Evropës në shekullin XXI, mban përgjegjësi për ngritjen politike të Aleksandër Vuçiqit. Kjo ngjarje, sipas Stier, ndodhi në një kohë kur Gjermania zhvillonte marrëdhënie intensive ekonomike dhe energjetike me Rusinë, nëpërmjet projekteve si “Nord Stream”. Kjo qasje, sipas tij, ka lejuar forcimin e liderëve me orientime jo plotësisht pro-evropiane në Ballkan.
Lidhur me politikën aktuale të presidentit francez Emmanuel Macron ndaj Beogradit, Stier vlerësoi se Parisi po përpiqet të ruajë ndikimin e tij në rajon përmes bashkëpunimit ushtarak, ekonomik dhe politik. Ai shtoi se ekziston një konkurrencë mes Berlinit, Parisit dhe Londrës për ndikim në rajon, por kjo nuk do të thotë se Franca do të përpiqet ta fusë Serbinë në BE përmes rrugëve të shkurtra dhe pa plotësuar kriteret e nevojshme. Qasja e ndryshme e shteteve anëtare të BE-së rrezikon të fragmentojë politikën e përbashkët ndaj zgjerimit, duke lënë hapësirë për manovra diplomatike që mund të vonojnë integrimin e plotë të rajonit.
Normalizimi me Kosovën, kusht thelbësor
Stier nënvizoi se Serbia nuk mund të bëhet pjesë e bllokut evropian pa zgjidhur çështjen e Kosovës. Ai sqaroi se Bashkimi Evropian nuk i kërkon Beogradit njohjen formale të pavarësisë së Kosovës, por një normalizim de fakto të marrëdhënieve dhe zbatimin e detyrimeve nga Marrëveshja e Brukselit dhe ajo e Ohrit. Kjo nënkupton që Serbia të mos bllokojë anëtarësimin e Kosovës në organizata ndërkombëtare, ndërsa Prishtina duhet të themelojë Asociacionin e Komunave me Shumicë Serbe. Ky qëndrim tregon qartë rrugën e vetme që Beogradi duhet të ndjekë për të shpresuar në avancim drejt BE-së, ndërsa thekson edhe detyrimet e Kosovës në këtë proces.
Sipas eurodeputetit, politika evropiane deri më tani nuk ka qenë e suksesshme sepse shtete të caktuara anëtare kanë ndjekur interesat e tyre individuale në vend të një politike të përbashkët dhe koherente. Ai kërkoi një presion më të koordinuar dhe më të fortë evropian ndaj Beogradit, në mënyrë që të garantohet zbatimi i marrëveshjeve të arritura dhe të nxitet progresi. Nëse ky presion nuk shtohet, shanset për një normalizim të shpejtë dhe efektiv mbeten të ulëta, duke dëmtuar perspektivën evropiane të të dyja palëve.
Duke folur për zgjerimin në përgjithësi, Stier e cilësoi Malin e Zi si shtetin më të afërt për t'i përmbyllur negociatat deri në vitin 2029, por paralajmëroi se sfida kryesore e Podgoricës mbetet rezistenca ndaj përqafimit të narrativës së "botës serbe". Në një kontekst më të gjerë gjeopolitik, ai vuri në dukje se Uashingtoni zyrtar, pavarësisht nëse udhëhiqet nga Biden apo Trump, nuk e sheh më Rusinë si kërcënimin kryesor global, pasi fokusi strategjik amerikan është zhvendosur drejt Kinës dhe rajonit Indo-Paqësor. Për këtë arsye, Shtetet e Bashkuara presin që Evropa të marrë më shumë përgjegjësi për sigurinë e saj. Eurodeputeti kroat propozoi që vendet e Ballkanit Perëndimor të integrohen shkallë-shkallë në politika të caktuara evropiane, siç është heqja e tarifave të roamingut, përpara anëtarësimit të plotë. Megjithatë, ai përsëriti se me politikën aktuale të Beogradit, nuk sheh asnjë përparim të Serbisë drejt Bashkimit Evropian.
BurimiGazeta Expres
