Shqipëria po hedh hapa konkretë drejt integrimit në tregun ndërkombëtar të krediteve të karbonit, me synimin për të shitur këto kredite deri në vitin 2035. Ky zhvillim vjen ndërsa vendi është në proces të hartimit të një sistemi për tregtimin e emetimeve të gazeve serrë, i cili pritet të jetë në përputhje me standardet e Bashkimit Europian.
Planet ambicioze u bënë publike në raportin “Raporti për tregun e pyjeve në Shqipëri, 2026”, një dokument i dorëzuar nga Ministria e Mjedisit pranë Komisionit Ekonomik të Kombeve të Bashkuara për Europën (UNECE) më 23 tetor 2026. Ky raport u prezantua në kuadër të sesionit të 84-të të Komitetit për Pyjet dhe Industrinë Pyjore, duke theksuar angazhimin e Shqipërisë drejt objektivave klimatike globale.
Angazhimi i Shqipërisë në Marrëveshjen e Parisit
Në raport theksohet se kuadri shqiptar për tregjet e karbonit është ende në një fazë të hershme zhvillimi. Megjithatë, Shqipëria, në Kontributin e saj të Tretë të Përcaktuar në Nivel Kombëtar (NDC 3.0), ka shprehur qartë synimin për të marrë pjesë në bashkëpunimin vullnetar sipas Nenit 6 të Marrëveshjes së Parisit, duke kërkuar të shesë kredite karboni deri në vitin 2035. Neni 6 i Marrëveshjes së Parisit lejon vendeve të bashkëpunojnë për të arritur objektivat e tyre klimatike, duke përfshirë transferimin e rezultateve të reduktimit të emetimeve. Kreditet e karbonit përfaqësojnë reduktimin ose largimin e gazeve serrë nga atmosfera dhe mund të tregtohen ndërmjet palëve të interesuara.
Sistemi Kombëtar i Tregtimit të Emetimeve (ETS)
Ministria e Mjedisit ka identifikuar gjithashtu përgatitjet për krijimin e një sistemi kombëtar të tregtimit të emetimeve, të njohur si ETS (Emissions Trading System). Ky sistem i ardhshëm, i cili aktualisht është në zhvillim e sipër, do të përafrohet me standardet e Bashkimit Europian. Sistemi ETS është një instrument kyç që vendos kufij për emetimet e gazeve serrë dhe krijon një treg për lejet e emetimit, duke inkurajuar reduktimin e ndotjes. Bashkimi Europian operon tashmë një sistem të tillë, EU ETS, ku operatorët e sektorëve të caktuar janë të detyruar të dorëzojnë leje emetimi në proporcion me emetimet e tyre.
Megjithëse raporti i UNECE nuk specifikon një datë të saktë për fillimin e funksionimit të sistemit shqiptar, as sektorët ekonomikë që do të përfshihen apo kufijtë e emetimeve, mundësitë për Shqipërinë janë të shumta. Një fushë e rëndësishme është pyllëzimi, restaurimi dhe menaxhimi i qëndrueshëm i pyjeve. Reduktimet ose përthithjet shtesë të karbonit, pasi maten dhe certifikohen sipas standardeve ndërkombëtare, mund të kthehen në kredite që do t'u shiten blerësve ndërkombëtarë për të përmbushur objektivat e tyre klimatike. Ende nuk janë përcaktuar projektet konkrete, sasitë e mundshme të tregtimit dhe të ardhurat që mund të gjenerohen nga kjo nismë, por angazhimi i Shqipërisë shënon një hap të rëndësishëm drejt një ekonomie më të gjelbër dhe integrimit në tregjet globale të karbonit.
BurimiMonitor
